ACR-criteria:

In klinische studies voor reumatoïde artritis is de standaardcriteria om de doeltreffendheid van diverse artritismedicijnen of artritisbehandelingen te vergelijken. Eén proef vergelijken met een andere proef wordt dikwijls gebruikt. De criteria, die als ACR-Criteria of Criteria van de 'American College of Rheumatology' bekend staan, worden in bijna alle gepubliceerde studies gebruikt om de doeltreffendheid te beoordelen. De ACR-criteria worden aangeduid als ACR 20, ACR 50, en ACR 70. De ACR-criteria meten verbetering van het aantal gevoelige of gezwollen gewrichten en verbetering bij drie van de volgende vijf parameters: acute fase eiwitten (zoals sedimentatie), beoordeling van de patiënt, beoordeling van de arts, pijnschaal, vragenlijst over (on)bekwaamheid/functie.

AIMS-2 (Arthritis Impact Measurement Scales2):

(Meenan et al., 1992) is een vragenlijst voor het meten van fysieke, psychische en sociale dimensies van de gezondheidstoestand van mensen met een reumatische aandoening

antigeen:

al wat de vorming van antistoffen kan uitlokken noemen wij antigenen

antistoffen (antilichamen):

uit bloedplasma kunnen immunoglobulinen worden gehaald. Deze eiwitten, antistoffen genoemd, spelen een belangrijke rol bij de afweer tegen infectieziekten.

antagonist:

molecule die lijkt op bepaalde biologisch actieve moleculen en de activiteit daarvan tegenwerkt.

auto-antistoffen:

antistoffen die zich binden aan eigen bestanddelen in plaats van aan lichaamsvreemde bestanddelen

artrodese:

operatieve ingreep waarbij de botstukken, na het verwijderen van het pijnlijke gewricht, aan elkaar bevestigd worden opdat een benige overbrugging ontstaat

atrofie:

verschrompeling van een orgaan, meestal door onvoldoende voedseltoevoer

auto-immuniteit:

immuniteit die zich tegen onszelf richt

B-cel:

zijn lymfocyten die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem

bindweefselaandoening:

aantasting van het bindweefsel = weefselsoort in het lichaam, dienend tot verbinding en steun van andere weefsels of van organen

biological:

biologicals is afgeleid van de manier waarop deze nieuwe geneesmiddelen worden geproduceerd. De term biological is opgebouwd uit de woorden “bio” en “logical”. De term “bio” heeft betrekking op het productieproces, want de biologicals worden namelijk geproduceerd in (biologische) zoogdiercellen door middel van recombinante technieken. De term “logical” komt voort uit het feit dat deze middelen speciaal zijn ontwikkeld en via een logisch werkingsmechanisme werken. Biologicals vormen een groep van gemodificeerde eiwitten die speciaal zijn ontwikkeld om de immunologische processen in het lichaam te beïnvloeden

black box warning:

In de VS betekent een black box warning (soms ook black label warning genoemd) een soort waarschuwing die op de verpakking van een voor te schrijven medicijn verschijnt dat ernstige nevenwerkingen zou kunnen veroorzaken. Het wordt zo genoemd omdat er een zwarte rand rond de waarschuwingstekst is aangebracht. Een black box warning betekent dat medische studies aantonen dat het medicijn een verhoogd risico heeft voor ernstige of zelfs levensbedreigende nevenwerkingen. De FDA kan van een farmaceutisch bedrijf eisen om een black box warning op het etiket van een medicijn te plaatsen, of in de literatuur te beschrijven. Het is de sterkste waarschwing die de FDA eist.

BSE:

bloedbezinking of sedimentatie = bezinkingssnelheid van de erytrocyten (mate waarin rode bloedcellen bezinken, als indicatie voor ontstekingen)

CCP:

(Citrulline-Containing Peptides: gecitrullineerde eiwitten zijn eiwitten waarvan het aminozuur 'arginine' enzymatisch is veranderd in het aminozuur 'citrulline'

chronisch:

voortdurend, aanhoudend, kan niet genezen worden

comorbiditeit:

het verschijnsel dat iemand aan meerdere chronische ziektes tegelijk lijdt

cytokine:

een cytokine is een eiwit dat een rol speelt in de immuunafweer

DAS-score:

(Disease Activity Score) = score van ziekteactiviteit. Score van 28 pijnlijke en gezwollen gewrichten met inbegrip van dezelfde gewrichten: schouders, ellebogen, polsen, MCP gewrichten, PIP gewrichten en de knieën. De DAS-score bestaat uit 4 onderdelen: het aantal gezwollen gewrichten; het aantal pijnlijke gewrichten; de mening van de patiënt;de bezinkingssnelheid van het bloed

degeneratief:

leidende tot degeneratie = veranderingen in cellen of weefsels waardoor hun normale functie aangetast wordt

destructief:

afbrekend, vernietigend

ectopisch:

niet op de normale plaats

EMEA:

Europees Agentschap voor de Evaluatie van Medicijnen voor de mens

erosie:

destructie van bot

extra-articulair:

buiten de gewrichten

FDA:

US Food en Drug Administration – Centrum voor de evaluatie en veiligheid van medicijnen

gegeneraliseerd:

veralgemeend

HAQ index (Health Assessment Questionnaire):

vragenlijst met 8 onderverdelingen: aankleden, opstaan, eten, stappen, reiken, grijpen, hygiëne, gebruik van handen (lees meer)

HLA-B27:

HLA = Human Leucocyte Antigen. Elke mens is drager van een ganse reeks HLA-genen. Deze zijn verschillend van mens tot mens. Reeds tientallen verschillende HLA-eiwitten werden gevonden. Zij kregen een naam bestaande uit een letter en een nummer

immunoglobulinen:

verzamelnaam voor al de antistoffen in het bloed. Bij de mens zijn 5 categoriën van afweerstoffen (antistoffen) bekend: IgA, IgG, IgD, IgE en IgM. De klassen IgA, IgG en IgM zijn de drie belangrijkste groepen van afweerstoffen die een rol hebben in de verdediging van de mens tegen infecties. Ze spelen een belangrijke rol bij de interactie tussen T-cellen en B-cellen.

immuunafweer:

het immuunsysteem is een verdedigingssysteem met als doel indringers of veranderde eigen cellen te bestrijden. De Latijnse term immunis betekent vrijgesteld, verwijzend naar bescherming tegen indringers van buiten

immuunsuppressivum:

of immunosuppressivum is een geneesmiddel dat de werking van het afweersysteem remt

inflammatoir:

met ontsteking gepaard gaande

lymfociet:

is een type witte bloedcel die in het rode beenmerg wordt gevormd. Sommige lymfocyten kunnen antistoffen tegen ziekteverwekkers maken. De antistoffen worden gemaakt tegen bepaalde stoffen (antigenen) van het oppervlak van de ziekteverwekker. Er zijn drie soorten lymfocyten: T-lymfocyten, B-lymfocyten en NK-cellen

macrofaag:

afweercel die een belangrijke rol speelt in het ontstekingsproces. Macrofagen verwijderen bv. beschadigde cellen en produceren TNF-alpha. In het weefsel van gewrichten met veel ziekteactiviteit zijn ze in groten getale aanwezig.

marker:

stof waarvan de aanwezigheid in het bloed met grote waarschijnlijkheid wijst op het bestaan van een bepaalde ziekte (synoniem: merkstof)

mediator:

stof die vrijkomt na contact tussen een allergeen en een mestcel en die een reactie veroorzaakt

monoklonaal:

gemaakt van een en dezelfde kloon.

osteoclasten:

Cellen met de naam osteoclasten breken bot af, de osteoblasten bouwen bot op

pathologie:

deel van de medische wetenschap dat de oorzaken en de aard van de ziekten behandelt en de veranderingen in het lichaam die er het gevolg van zijn. Synoniem = ziekteleer

pegileren:

Het koppelen van polyethyleenglycol aan geneesmiddelen ofwel het pegyleren vindt de laatste jaren in toenemende mate plaats. Men beoogt hiermee de verblijftijd van een middel in het lichaam te verlengen, waardoor zowel de duur als de mate van werkzaamheid kan toenemen. Toepassingen vinden nu vooral plaats bij geneesmiddelen op basis van eiwitten.

polyartritisch:

‘poly’ = Grieks voor ‘veel’ - ontsteking van veel gewrichten

progressief:

voortschrijdend

receptor:

benaming voor bep. moleculen, vaak eiwitten, of chemische groepen op het celoppervlak of in het cytoplasma met specifieke bindingseigenschappen voor bep. stoffen, zoals hormonen, neurotransmitters, voedingsstoffen, geneesmiddelen en vergiffen, die de ontvankelijkheid van de cel of het organisme bepalen

remissie:

het wegblijven of verminderen van ziekteverschijnselen

serologie:

de wetenschap en de techniek betreffende het onderzoek van de door ziekte teweeggebrachte veranderingen in het serum, in het bijzonder van antistoffen

reumanoduli:

of subcutane noduli - onderhuidse reumaknobbels

SF-36:

vragenlijst over uw gezondheidstoestand

symbool 6:

Om meer aandacht te vestigen op de specialiteiten met een nieuw actief bestanddeel wordt in het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium bij deze specialiteiten dit symbool getoond gedurende de eerste drie jaar na commercialisering. Met dit symbool wil het Centrum voor Geneesmiddelenbewaking van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) artsen en apothekers oproepen om vermoedens van ongewenste effecten voor deze middelen zeker te rapporteren, zelfs bij twijfel over een causaal verband.

symmetrisch:

tegelijkertijd aan beide gewrichten (beide polsen, beide schouders,…)

synoviaal vlies:

vlies dat de binnenzijde van gewrichten bekleedt en de synovia afscheidt

synovia

slijmerige vloeistof in de gewrichten, die door een vlies wordt afgescheiden. Synoniem: gewrichtssmeer

synovitis:

gewrichtsvliesontsteking

synovium:

Slijmvlies dat de gewrichtsholten, scheden rondom de pezen en slijmbeurs bekleedt Synoniem: synoviaal vlies

systemisch:

verschillende organen kunnen aangetast worden

T-cel:

T-cellen ofwel T-lymfocyten zijn afweercellen, onderdeel van de specifieke cellulaire afweer. Ze zijn specifiek want elke T-cel kan reageren op een specifiek vreemd oppervlak

Tumor Necrosis Factor-alfa:

(TNF-α) is een cytokine. Het speelt een belangrijke rol bij inflammatoire processen en de acute fase reactie

Uveïtis:

Uveïtis is een verzamelnaam voor alle (inwendige) ontstekingen in het oog. Uveïtis-patiënten klagen vaak over een vermindering van het gezichtsvermogen van een of beide ogen. Ze zien wazig, hebben last van zwarte vlekjes of slierten in het beeld. Een aantal mensen kan het licht niet goed verdragen. Soms is het oog pijnlijk en rood. Uveïtis kan heel plotseling beginnen met een pijnlijk, rood oog of zeer geleidelijk met steeds waziger gaan zien. Het kan in één oog voorkomen, afwisselend in één van beide ogen of in beide

Vlaams Fonds:

Vlaams Agentschap voor personen met een handicap (VAPH): wil de participatie, integratie en gelijkheid van kansen van personen met een handicap bevorderen in alle domeinen van het maatschappelijk leven

vasculitis:

is ontsteking van de wanden van de bloedvaten