Vragen aan de reumatoloog (deel 1)

Elke week leggen we een selectie van medische vragen voor aan ons artsenteam.
Hier lees je de (ingekorte) vragen en de antwoorden erop.
Heb je zelf een vraag aangaande reumatoïde artritis?
Stuur naar ra@raliga.be.
De vraagsteller blijft volledig anoniem.

 

Vragen aan de reumatoloog.

Opmerking: Gelieve de vragen aan de dokter puur algemeen te houden en niet 'consultatiegericht'! Zonder kennis van het dossier kan en mag de dokter hier niet diepgaand op ingaan.
Zijn/haar antwoorden zijn 'algemene vaststellingen' en zeker geen kritiek op of terechtwijzing van collega's. Dossiergerichte vragen zullen voortaan niet meer beantwoord worden door de reumatoloog uit principe van collegialiteit.

De laatste tijd krijgen we talrijke vragen binnen over andere reumatische aandoeningen.
Vriendelijk verzoek de vragen te beperken tot reumatoïde artritis.
Vele antwoorden vindt men trouwens reeds op de website in de rubriek 'Wat is reuma'.
Consulteer eveneens de verschillende rubrieken in de website of gebruik de 'ZOEK' functie. (webmaster)

Top

Top

Kan RA dodelijk zijn en waarom?

Op zich is reumatoide artritis niet dodelijk en zeker niet meer met de bestaande behandelingen. Men kan wel belangrijke bijwerkingen doen op de behandeling, doch wanneer deze correct ingenomen wordt en goed gecontroleerd wordt, zijn er theoretisch geen problemen. Vroeger was het verloop van reumatoide artritis veel ernstiger omdat men nog niet over goede behandelingsmethoden beschikte.

Vraag beantwoord in februari 2010 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Kan de aanwezigheid van anti-CCP antilichamen in het bloed variëren? Is het mogelijk dat men de ene keer positief en, enige tijd later negatief test?

De hoeveelheid anti-CCP antilichamen kan varieëren in het bloed, ook ziet men dat onder goede behandeling de hoeveelheid kan verminderen van deze antilichamen. Op zich echter worden deze antilichamen niet bepaald om het effect van de behandeling te controleren. Hiervoor zijn het ziektebeeld evenals de ontstekingsparameters in het bloed een veel betere indicator van ziekteactiviteit.

Vraag beantwoord in februari 2010 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik neem wekelijks Ledertrexate (3) en dagelijks gambaran (500 mg). Is regelmatig bloedonderzoek noodzakelijk? Zo ja om de hoeveel tijd?

Bij gebruik Ledertrexate dient best de eerste zes maand maandelijks en vervolgens twee à drie maandelijks bloedcontroles te gebeuren. Ledertrexate kan een daling van de bloedcellen veroorzaken of prikkeling van de lever. Vooraleer je hiervan klachten krijgt, zijn afwijkingen te noteren in het bloed en kan als dusdanig geanticpeerd worden door de Ledertrexate dosis te minderen of tijdelijk te stoppen zonder dat er echte problemen optreden.

Vraag beantwoord in februari 2010 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

8 jaar geleden heb ik een zeer serieuze vorm van lupus erythematose gehad over gans het lichaam, uitgelokt door Lamisil en dit duurde 8 maanden. Zalven gesmeerd met cortisone en Nivaquine als medicatie. Nu heb ik steeds meer klachten, maar bloedonderzoek wijst niks uit (alleen hemoglobine veel te laag, maar na inname ijzer terug in orde). s'Nachts wakker worden van pijnlijke heupgewrichten en sacrale pijn. Dit blijft ganse dag aanwezig + pijn elleboog, aan teen- en handgewricht, halswervel en schoudergewrichten. Tintelingen in nek en slapende armen 's nachts. Wat moet ik hiermee, probeer er wel mee te leven maar heb zwaar fysiek werk als thuisverpleegster (ben 45 jaar).

Je dient een onderscheid te maken tussen SLE of de systemische vorm van lupus of de enkel cutane vorm (huidvorm) van lupus. Het is zo dat bij een strikt tot de huid beperkte vorm van lupus het bloedbeeld negatief kan zijn. In eerste instantie: lokale therapie door dermatoloog te overwegen, doch bij aanhouden van huidklachten kan soms systemische therapie vb. Plaquenil worden gestart. Gewrichtsklachten zien we soms optreden bij een systemische vorm van lupus, het gaat meestal om ontstekingspijn (nachtelijke pijn, ochtendstijfheid gedurende meer dan een half uur, beter door beweging) in de kleine gewrichten van handen en voeten, soms ook polsen en schouders, zelden zijn andere gewrichten betrokken en zeker rug/bekken regio blijft gespaard. Mogelijks zijn de klachten zoals u vermeldt van een totaal andere origine waarbij mechanische problemen onderliggend aan de basis liggen en getriggerd worden door surmenage. Best even apart te bespreken met huisarts, eventueel door fysiotherapeut te bekijken.

Vraag beantwoord in januari 2010 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Vorige week onderging ik bloedonderzoek & RX-foto's met als vraag RA. Nu zijn de uitslagen van beide onderzoeken negatief. Polsen en heupen doen erg veel pijn, vooral met weerswisselingen (vochtig en koud weer). Ook heb ik last van ochtendstijfheid. Bij mijn moeder is 2 jaar geleden RA vastgesteld. Kan het toch zo zijn dat ik misschien beginnende RA heb? En hoe kan je dat alsnog vaststellen?

Theoretisch kan men reumatoide artritis hebben zonder duidelijke reuma in het bloed of afwijkingen op RX. In zo'n geval moet er dan wel zwelling van gewrichten aanwezig zijn. Anderzijds kan beginnende artrose gelijkaardige klachten veroorzaken. Misschien kan een botscan of echografie nog verder uitsluitsel geven?

Vraag beantwoord in december 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik heb al bijna een jaar dagelijks last van ochtendstijfheid (vooral in rug en heupen) en tintelingen in mijn handen en benen. Ik ben nu positief getest op anti-CCP maar niet op de reumafactor. De anti-CCP was 33. De huisarts heeft me doorverwezen naar een reumatoloog. Mijn vraag: in mijn familie komt voor zover ik weet geen reuma voor. Is er nu een kans, met de klachten die ik heb en de uitslag van de test, dat ik het toch wel heb? En nog een klein vraagje: kan die anti-CCP waarde ook stijgen of betekent mijn waarde (33) dat het wel meevalt en blijft dat zo?

Anti-CCP is een hoog ziektespecifieke marker voor RA. Recente studies laten een specificiteit zien tot aan 99% met een sensitiviteit die vergelijkbaar is met reumafactor. Anti-CCP heeft ook een zeer hoge specificiteit bij een vroege aanvang van RA. Duidelijk is dat verhoogde concentratie van CCP antistoffen duiden op een hoge waarschijnlijkheid van de ontwikkeling van ongedifferentieerd artritis tot RA. Als in het bloed antistoffen tegen CCP worden aangetoond betekent dit in bijna alle gevallen dat de patiënt reumatoïde artritis heeft of zal ontwikkelen. De antistoffen kunnen al enige jaren aantoonbaar zijn voordat er reumatische klachten ontstaan. Anti-CCP kan dus de diagnose RA vergemakkelijken en is een duidelijke ondersteuning voor de start van een agressieve behandeling.

Vraag beantwoord in december 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ondanks de Enbrel-Ledertrexaat behandeling heb ik toch een keer of twee per jaar last van gezwollen pink, dikke voeten, polsen,... en ik geraak nooit zomaar beter. Dan moet ik een cortisone kuur nemen: 16mg enkele dagen, 12 mg enkele dagen, 8,8,6,6,4,4 4,4,2,2,2. Risico is naar het schijnt dat de eigen productie bijnierschorshormoon cortisol vermindert en het af laat weten. Volgens de labo uitslagen staat DEA-sulfaat (44) en cortisol avond (4,8) al redelijk laag. Een kameraad dierenarts vertelt me dat cortisone alternerend nemen mogelijk een goed idee is: dag wel/dag niet/... Je zou dan meer appél doen op de werking van je eigen hormoonproductie.
- Is dit een goed idee?
- Wat is de juiste manier om cortisone pillen te nemen?
- Wat is het risico voor eigen aanmaak van cortisol?
- Wat zijn de bijwerkingen op lange en korte termijn van cortisone innemen?

Is er al een gedegen expertise over het nemen van voedingssupplement BOSWELLIA-400 capsules. Ze werden me voorgeschreven door dokter met een ortho-moleculaire specialisatie.

16mg elke dag is oké aangezien dit dan ook noodzakelijk is om de inflammatoire opstoot te couperen. Van zodra lagere dosis kan het interessant zijn om een alternate day schema te volgen om zo de hypofyse-bijnierschors as te blijven stimuleren. Anderzijds dient men eigenlijk niet ongerust te zijn wanneer dit gaat om kortdurende periodes van cortisone gebruik.
Bijwerkingen van cortisone op lange termijn: osteoporose, inductie van diabetes, gewichtstoename, huidveranderingen, cataract...
Voedingssupplement BOSWELLIA-400 capsules is me niet gekend en heb er dan ook geen expertise in.

Vraag beantwoord in december 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik heb de laatste maanden veel last van ontstekingen aan middenvingers pols en voeten. Is dit nog te genezen? Het wordt steeds erger, en heeft het iets te maken met koude?

Als je veel last hebt van ontstekingen aan je handen, dan kan dit eventueel toch reumatisch zijn. Misschien kan je toch best eens langs gaan bij je huisarts, zodat deze dan kan beslissen of verder reumatologisch advies aangewezen is.

Vraag beantwoord in november 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Mijn partner heeft RA en heeft onzettend pijn in de pols en er werd hem gisteren meegedeeld dat hij het best dringend een polsprothese zou laten plaatsen omdat hij geen kraakbeen meer heeft. Kan u ons zeggen welke soorten van prothesen er bestaan en waar we daar meer informatie kunnen over vinden (inclusief het kostenplaatje)?

Mijn ervaring hierin is onbestaande. Dit is het antwoord van de orthopedist: We plaatsen – de ervaring is beperkt – de Remotion pols prothese van SBI met goed resultaat afhankelijk van de leeftijd. Kostprijs 3414 euro, en in principe niet terugbetaald…
Jean Goubau, handchirurg.

Vraag beantwoord in november 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Heeft het medicijn Lyrica® (pregabeline), Oxicontin® en Brufen 800® invloed op een anti-ccp test of de RA test?

Het gebruik van analgetica heeft geen enkele invloed op deze testen. Het zijn immers symptomatische middelen en hebben geen enkele ziekte modulerende rol en aldus geen invloed op expressie van deze auto-antistoffen.

Vraag beantwoord in november 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Heb meerdere keren een bloedonderzoek gehad voor reuma omdat ik veel last (pijn + ontsteking) had aan verschillende gewrichten. Ben zelfs doorgestuurd naar de reumatoloog. Ook hier kwam niks uit. Dit is zeker 5 jaar geleden. En mijn klachten zijn niet minder maar erger geworden. Krijg knobbels onder mijn vingergewrichten, elebogen, polsen en knieën, en heb vooral 's avonds bij omdraaien of bij de geringste kleine beweging veel pijn, een zeurende en soms niet uit te houden pijn, meestal aan beide kanten van bv. knieën, heupen. Kan er gewoon niet van slapen. Kan dit Reuma zijn?

Vaag verhaal waarbij toch een aantal wat we noemen verdachte details die een herbezoek aan de reumatoloog noodzaken teneine opnieuw te evalueren. Wat toen niet was, kan altijd evolueren.

Vraag beantwoord in oktober 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ik heb 11 jaar geleden reuma gekregen in een behoorlijk agressieve vorm. Al mijn gewrichten waren ontstoken vooral handen en voeten. In mijn eerste zwangerschap namen mijn klachten af en later in mijn zwangerschap was het zelfs weg. Toen mijn kind 4 maanden oud was kreeg ik er een nare vorm van eczeem voor in de plaats: liezen, onder armen met vereelte handpalmen en diepe kloven die zeer pijnlijk zijn. Ook zeer veel jeuk. De reuma is verdwenen maar ik heb er een nare eczeem voor in de plaats. Hoe kan dit en is dit te genezen of is er een goede behandeling voor? Tot nu toe heeft geen een arts mij kunnen helpen, vandaar mijn vraag aan u.

Er ontbreken echt een paar hiaten in het verhaal: 1. Welke soort reuma heb je in het verleden doorgemaakt. 2. Hoe ziet de uitslag er uit (dient altijd met blote oog bekeken te worden). 3. Is er daadwerkelijk een verband met de vroegere gewrichtsklachten. Mijns inziens dient de lokale situatie best door een dermatoloog bekeken en geïnterpreteerd te worden veeleer dan door een reumatoloog.

Vraag beantwoord in september 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Naar aanleiding van een bloedonderzoek is mijn moeder doorverwezen naar een reumatoloog: verhoogde sedimentatie, leukocyten en CRP. Volgens de huisarts zouden er terug bloedonderzoeken plaatsvinden, of aan welke onderzoeken kan ze zich verwachten bij een eerste consultatie bij een reumatoloog? Ze staat hier nogal sceptisch tegenover.

In eerste instantie zal de reumatoloog goed luisteren naar het probleem en in functie daarvan zullen waarschijnlijk verdere bloedonderzoeken en/of foto's gebeuren. Uw moeder hoeft geen schrik te hebben, normaal gezien zal de reumatoloog goed uitleggen waarom wat gebeurt. Aangezien ik het probleem niet persoonlijk gezien en gehoord heb, is het een beetje moeilijk om op basis hiervan exact te kunnen zeggen wat er precies zal bepaald worden.

Vraag beantwoord in september 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Wat zal de reumatoloog doen als ik voor de eerste keer bij hem kom? Kan je door het bloedonderzoek weten dat je reuma hebt of niet?

Als je voor het eerst bij een reumatoloog komt, zal die eerst eens luisteren naar je klachten en je onderzoeken, en in functie daarvan eventuele onderzoeken aanvragen. Wanneer je specifieke reumaklachten hebt,kan je soms afwijkingen vinden in het bloed die dan inderdaad bevestigen of je een reumatische aandoening hebt. Maar je kan ook een afwijking in je bloed hebben zonder daarom ook reuma te hebben. Dus samengevat: om van reuma te spreken, moet je ook specifieke reumatische klachten hebben. Afwijkingen in het bloed alleen zijn niet voldoende.

Vraag beantwoord in juli 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Worden er wel eens middelen gebruikt uit de fytotherapie? Wat zijn de beste 3 middelen en waar kan ik daar informatie over vinden?

Ik ben een klassiek opgeleid medicus en heb geen idee omtrent de rol van fytotherapie noch waar je je moet wenden. Telkens dient men de bedenking te maken tussen kosten van deze therapieën en baten.

Vraag beantwoord in juni 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Reeds geruime tijd heb ik last van ontstekingen in gewrichten: operatie rechterknie bleek chondrocalsinose te zijn; operatie linkerschouder (impingementsynsdroom, bursitis, bicepspeestenosynovitis). Op mijn 25ste vaststelling van artrose ruggenwervel. Veel last van stijve en pijnlijke nek met pijn-uitstraling naar armen en handen. Voeten: hallux valgus wat erfelijk bepaald is. Ook regelmatig last van migraine en hoofdpijn. Maak me ernstig zorgen over de vermeerderende pijn. Er zit ook reuma en gewrichtsproblemen in de familie. Ik ben wel van plan om er met mijn orthopedist over te praten maar vindt u dat deze klachten een bezoek aan een reumatoloog verantwoorden?

Uit uw kort verslagje kan ik afleiden dat u verschillende klachten heeft die niet noodzakelijk binnen 1 reumatische aandoening passen en die elk op zich niet zo ernstig zijn, doch wanneer ze samen voorkomen veel pijnklachten kunnen geven. Elk van deze problemen vraagt een gerichte aanpak. Misschien kan je er inderdaad eens over spreken met je huisarts of je orthopedist, dan kan hij of zij na je onderzocht te hebben u hierop vast een duidelijk antwoord geven.

Vraag beantwoord in mei 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik heb al een hele tijd last van jeuk, tal van onderzoeken heb ik ondergaan. Men heeft nooit een oorzaak gevonden bij de dermatoloog. Omdat de jeuk niet onder controle te krijgen is met medicatie heeft de huisarts testen afgenomen op reuma. Mijn RA-latex waarde is 34 IU/mL, zou ik mij hierover zorgen moeten maken? Hebben jeuk en reuma dan een verband met elkaar?

Mijns inziens is er geen directe relatie tussen jeukklachten en reumafactor positiviteit en eventueel ontwikkelen van reumatoïde artritis. Mijns inziens best dermatoloog consulteren.

Vraag beantwoord in mei 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ik ben een meisje van 19. Heb vandaag te horen gekregen dat ik RA heb en dat het een ongeneeslijke ziekte is. Ik heb nu nog niet zoveel pijn en kan ermee leven. Maar mijn gezwollen knieën zijn wel een obstakel. Ik vraag me af waar ik me in de toekomst mag aan verwachten. Kan de ziekte zo goed als overgaan met medicatie? Of zal ik voor de rest van mijn leven last hebben van pijnlijke en gezwollen gewrichten?

Actueel kan RA al zeer goed behandeld worden. Belangrijk is te weten dat een basisbehandeling een zekere tijd dient te worden ingenomen alvorens men effect mag verwachten. Wanneer de eerste behandeling niet onmiddellijk aanslaat, wordt er overgeschakeld naar een volgende behandeling. Uiteraard dient dit goed opgevolgd te worden zodat tijdig kan worden overgeschakeld. In de meeste gevallen krijgt men het reumatisch probleem volledig onder controle.

Vraag beantwoord in april 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Vragen gesteld naar aanleiding van de lezing door Prof. F. De Keyser "RA leren begrijpen" op onze Grote Infodag van zaterdag 28 maart 2009.

De vragen lees je in het lichtblauw. Enkele antwoorden, gegeven door Prof. De Keyser, kan je reeds vinden. Het antwoord op de eerste vraag is grotendeel gebaseerd op een hoofdstukje uit zijn boek ‘Reuma leren begrijpen’ (Lannoo, 2003). De volgende antwoorden zullen te gepasten tijde volgen.

 

Reuma en stress

 

Stress is niet eenvoudig te definiëren. Het is een instelling van een bijzondere psychische en lichamelijke alertheid. Tot op zekere hoogte is stress noodzakelijk: ze houdt een waakzaamheid in stand die het mogelijk maakt om snel en adequaat te reageren op prikkels van buitenaf. Mits stress afgewisseld wordt met de nodige rust en slaap, maakt hij deel uit van een normaal leven. Deze eigenschap is niet eigen aan de mens alleen. Stress is immers typerend voor elk organisme uit het dierenrijk. Wanneer mensen spreken over stress, bedoelen ze meestal een meer dan normale of noodzakelijke stress die met te weinig periodes van rust wordt afgewisseld. Dit vertaalt zich niet alleen in psychische termen (nervositeit, gevoel van onrust, slaapstoornissen, soms neiging tot depressie), maar ook in lichamelijke verschijnselen (hartkloppingen, hoge bloeddruk, verhoogde spierspanning, ongemakken met de spijsvertering).
Stress lijkt wel degelijk een rol te spelen in het ontstaan en het verloop van klassieke reuma-aandoeningen. Bovendien bepaalt de mate van stress (en vooral van spierspanning) mee hoe sterk reumapijn wordt aangevoeld.

Reumatoïde artritis wordt veroorzaakt door een ongecontroleerd gedrag van het afweerstelsel: we spreken over een auto-immuunziekte. Het dagelijkse contact met reumapatiënten leert dat hevige emoties of acute stresssituaties een invloed lijken te hebben op het ontstaansproces en het verloop van de reuma-aandoening. Tot voor kort was het helemaal niet duidelijk hoe het zenuwstelsel en het immuunstelsel met elkaar in verbinding staan. Recente wetenschappelijke ontdekkingen hebben een nieuw licht geworpen op het verband tussen stress, hersenprikkels en het gedrag van het afweerapparaat. Bij nader inzien blijken zenuwcellen en cellen van het afweerstelsel dezelfde taal te spreken. De signalen die ze uitsturen en ontvangen, verlopen in beide gevallen via kleine scheikundige stoffen (hormonen, interleukinen en neuropeptiden). Eén van de sleutelhormonen is cortisone. Dat hormoon wordt geproduceerd in de bijnierschors als gevolg van een stressprikkel die vanuit de hersenen komt. Cortisone onderdrukt de cellen van het afweersysteem. De lijst van stoffen die in het intense communicatiesysteem tussen zenuwstelsel en immuunapparaat een ‘boodschappersrol’ vervullen wordt dagelijks langer. Met deze kennis lijkt het niet meer zo verwonderlijk dat stress en emoties vele lichamelijke functies kunnen beïnvloeden en dat ze, ook bij een reumaontsteking, een rol spelen.

Naast de fundamentele invloed van stress en hersenprikkels op het ontstaan en het verloop van auto-immuunziekten, speelt stress zeer zeker een rol bij de dagelijkse pijnervaring van reumalijders. Hoe meer stress, hoe lager de pijndrempel en hoe sneller pijn wordt ervaren. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat stress leidt tot een onbehaaglijke spierspanning, die allesbehalve welkom is voor de reumalijder. Het gevolg is een bijkomend ongemak bij de gewrichtsbeweging, een verminderd comfort en meer pijn. Heel dikwijls verstoort een overmatige stress ook de goede slaap. Een vicieuze cirkel ontstaat, waarin ook depressie een rol kan gaan spelen.

Wie in staat is om zich te ontspannen, heeft een belangrijke troef in handen. Ontspanning betekent voor de reumapatiënt letterlijk een ‘ont-spanning’ van het spierapparaat. Op het ogenblik dat de overmatige spierspanning wegebt, voelen gewrichten heel wat soepeler aan en wordt bewegen makkelijker en minder pijnlijk. Ontspanning kun je leren: er bestaan heel wat technieken voor. Het komt er vaak op aan de methode te vinden die voor jou het beste geschikt is. Neem er de tijd voor en zoek er een rustige plaats voor.

Vraag beantwoord 11 april 2009

***

Hoe komt het dat stress reuma vrij spel geeft?

***

Kan RA een gevolg zijn van een anafylactische shock?

***

Kunnen weerstand verhogende middelen Ledertrexate tegenwerken?

Ik zou de vraag eerder anders formuleren:

Heeft methotrexaat bijwerkingen, en kunnen deze worden voorkomen zonder afbreuk te doen aan het antireumatisch effect van dit medicijn?

Methotrexaat (of Ledertrexaat) is een standaard medicijn, niet alleen voor patiënten met reumatoïde artritis, maar ook voor patiënten met andere vormen van artritis zoals psoriasis artritis. Het medicijn, waarvan de naam vaak wordt afgekort tot MTX, is efficiënt bij een groot aantal personen, werkt snel (na 4 tot 8 weken) en heeft een aanvaardbaar en controleerbaar veiligheidsprofiel. De medicatie kan worden ingenomen onder vorm van tabletten of onder vorm van een wekelijkse inspuiting. Zoals elk medicijn, heeft MTX mogelijke bijwerkingen. Hiertoe behoren: enige onpasselijkheid rond het tijdstip van de inname, een daling van bloedcellen (witte bloedcellen, rode bloedcellen, bloedplaatjes), of een stoornis van de leverfunctie. In zeldzame gevallen kunnen longproblemen ontstaan. Nevenwerkingen ontstaan vooral bij personen met een gestoorde nierfunctie, bij wie het medicijn gemakkelijk opstapelt. Over het algemeen valt het wel erg mee, en verdragen patiënten met artritis dit medicijn erg goed (in doses die meestal variëren tussen 7,5 en 15 mg per week). Preventief zal de arts vragen om op geregelde tijdstippen (bijvoorbeeld om de 2 maand) een bloedcontrole uit te voeren, met meting van het aantal bloedcellen, de levertests en de nierfunctie.

Reeds kort na de introductie van dit medicijn voor patiënten met reumatoïde artritis (ondertussen meer dan 20 jaar geleden) kwam men tot de vaststelling dat toevoeging van foliumzuur (een B-vitamine) ervoor zorgde dat patiënten die MTX innemen, dit medicijn beter verdragen, zonder afbreuk te doen aan het antireumatisch effect. Een klassiek innameschema voor foliumzuur is 1 mg per dag. Vandaag krijgen artritispatiënten die MTX dienen in te nemen, bijna automatisch ook een voorschrift mee voor foliumzuur.

Een bijzonder aspect omtrent de veiligheid van MTX is de invloed die dit medicijn zou kunnen hebben op onze weerstand. Anders gezegd: hebben patiënten die MTX innemen een grotere gevoeligheid voor infecties? Er is geen eenvoudig antwoord voorhanden, omdat zowel de ziekte zelf als de behandeling verband houden met onze immuniteit (het geheel van complexe mechanismen waarover ons lichaam beschikt om weerstand te bieden aan infecties). Artritis wordt veroorzaakt door een fout in onze immuniteit, waardoor lichaamseigen structuren als vreemd worden herkend en worden ‘afgeweerd’. Dit fenomeen duiden we aan als een auto-immuunreactie. Wanneer dit zich voordoet ter hoogte van een gewricht, ontstaat artritis; indien het zich voordoet ter hoogte van de alvleesklier die insuline aanmaakt, ontstaat suikerziekte; indien het zich voordoet ter hoogte van andere weefsels kan bijvoorbeeld lupus ontstaan. Deze fout in onze immuniteit kan op zichzelf reeds een oorzaak zijn van verminderde weerstand tegen infecties. Ideale reuma-medicijnen corrigeren de foute immuniteit (de auto-immuniteit), en laten de normale immuniteit (die beschermt tegen infecties) ongemoeid.

De zoektocht naar het ideale reuma-medicijn is nog volop bezig, ondanks de enorme vooruitgang die in de voorbije 20 jaar is gemaakt. In de praktijk valt het heus wel mee: artritis patiënten die MTX innemen kunnen weliswaar gevoeliger zijn voor een griepje, maar meestal blijft het wel daarbij. Tussen haakjes: dat is de reden waarom artritis patiënten onder behandeling met een reumamedicijn er toch wel voordeel aan hebben zich jaarlijks te laten vaccineren tegen de griep.

Kunnen we de weerstand verhogen van reumapatiënten die MTX innemen? Behalve klassieke vaccinaties, kunnen en hoeven we niet meer te doen. Uiteraard dient het medicijn onderbroken te worden in geval het bloedonderzoek zou aantonen dat er een beduidende daling is van witte bloedcellen (het type bloedcellen dat erg betrokken is bij onze weerstand tegen infecties). Dat is trouwens een van de redenen voor de regelmatige bloedanalyses bij reumapatiënten onder MTX therapie.

Vraag beantwoord 24 mei 2009

***

Wat is er aan de hand als er geen ontsteking of zwellingen  meer aanwezig zijn, maar je toch pijn blijft hebben?

***

Hoe kan men zijn immuniteit opbouwen? en op peil houden?

***

Is er een negatieve wisselwerking tussen artrose en artritis?

***

Welke behandeling bestaat er voor de ziekte van Bechterew?

***

Welke alternatieve geneeswijzen? Homeopathie?

Top

Ik ben 37 jaar en 4 jaar geleden werd in een vroeg stadium lichte vorm van RA vastgesteld. Werd onder controle gehouden met Plaquenil en bijkomend 1/2 Mobic indien nodig. Anderhalf jaar geleden kreeg ik zeer ernstige acne-achtige uitslag in mijn hals en gezicht. Na vanalles te hebben genomen en gesmeerd op aanraden van een dermatoloog ging ik bij mijn huisarts om raad. Ondertussen had ik ook ongelooflijke jeuk. Echt om gek van te worden en mijn huisdokter zei me dat dit door de Plaquenil kwam. Ik ben gestopt met Plaquenil en de uitslag en jeuk is bijna weg. Waardoor wordt die uitslag en jeuk veroorzaakt ? Heeft dit te maken met mijn lever?

Elk medicijn, van het ogenschijnlijk meest onschuldige tot de ‘zwaarste’ behandelingen, kunnen aanleiding geven tot allergische/toxische huidreacties. Dit komt door het feit dat ons immuunsysteem in principe tegen elke vreemde substantie kan reageren d.m.v. allergische/toxische reactie. In de meeste gevallen situeren deze afwijkingen zich t.h.v. de huid, zelden veralgemeend zoals zwelling van oogleden, strottenhoofd of luchtwegen. Dit heeft hoe dan ook niets te maken met een verkeerde leverwerking. Indien een lever lijden gaat onder een bepaalde therapie zullen afwijkingen zich in de eerste plaats manifesteren door afwijkingen in het bloedbeeld en vervolgens pas in tweede tijd aanleiding geven tot klachten gerelateerd aan een verminderde werking: geelzucht, jeuk, veralgemeende vochtopstapeling of spontane bloedingen.

2e vraag: Ik heb ook sinds enkele jaren constant Vit. B12 tekort met vermoeidheid en vergeetachtigheid tot gevolg. Kan dit een gevolg zijn van de RA of medicatie?

Vit. B12 is een vitamine die we rekruteren vanuit de voeding. Vitamine B12 wordt ter hoogte van de maag met behulp van een andere stof - ‘intrensic factor’ – opgenomen. Een tekort aan vitamine B12 berust dan meestel ook op een onvoldoende inname van deze vitamine vanuit de voeding hetzij door een onvoldoende opname in de maag door bv ontwikkelen van antistoffen tegen deze intrensic factor. Een onvoldoende opname kan tevens het gevolg zijn door afwijkingen in de dunne darm zoals bv bacteriële overgroei bij mensen die obesitas-chirurgie ondergaan hebben, bij ontsteking van de dunne darm op chronische basis zoals bv bij de ziekte van Crohn. Bepaalde infecties zoals giardia of andere parasieten kunnen eveneens aan de basis liggen. Enkel formine, een medicijn bij behandeling van diabetes, is gekend om een vitamine B12 tekort te veroorzaken. De invloed van anti reumamedicatie is hierbij niet aangetoond, behalve wanneer bij inname van Ledertrexaat geen foliumzuur gekoppeld wordt. Reumatoïde artritis zelf is niet rechtstreeks verbonden met tekort aan vitamine B12 hetzij dat tegelijkertijd ook een auto-immuunziekte - die we pernicieuze anemie noemen - optreedt. Immers in de context van één auto-immuunziekte zien we vaak associatie met andere auto-immuunziekten.

Vraag beantwoord in april 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Eind 2002 in UZA diagnose van lupus vastgesteld , ANF 1:640; reumafactor positief en meerdere klachten. Deze diagnose pas 2 weken terug te weten gekomen (foutief klassement huisarts !!) . Aangezien jarenlange klachten (bijna steeds dezelfde): hoofdpijn, extreme vermoeidheid, pijn t.h.v. borstkas, opgezette klieren, ontstoken gewrichten, koorts zonder aanleiding, ... werd er besloten om opnieuw volledige bloedname te doen. Nu blijkt dat ANF negatief is en dit terwijl ik mij constant miserabel voel. Kan deze 'ANF' factor wijzigen in de loop van maanden/jaren? Is het zo dat eenmaal ANF positief is en lupus werd vastgesteld dit chronisch is?

Moeilijk om hier een duidelijk antwoord te geven gezien toch de beperktheid aan gegevens. Mij lijkt het raadzaam dat patiënt eens contact opneemt met een reumatoloog of haar huisarts. Theoretisch blijft ANF + bij SLE aanwezig, doch de bepalingen of waarden van wanneer een ANF positief wordt beschouwd, kan variëren van labo tot labo.

Vraag beantwoord in april 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik ben nu 35, op mijn 16de is reuma ontdekt, wel een heftige, heb operaties gehad, veel medicijnen geslikt. Ik heb meegedaan met het onderzoek van de Erasmus Universiteit 'Reuma en zwangerschap'. Ben op mijn 27ste gestopt met de pil en mijn ontstekingswaarden vlogen naar beneden. Ben nu moeder van 2 kinderen. Maar mijn vraag is, moet ik mijn kinderen ook laten testen op reuma? Is dit mogelijk of niet. Mijn moeder heeft ook reuma en ook de broers van mijn moeder.

Op dit moment zijn geen genetische screningtesten voorhanden die het risico op het ontwikkelen van reumatoïde artritis bij nakomelingen kunnen gaan voorspellen. Ook klassieke screening in een bloedname met bepalen van reumafactoren brengt geen meerwaarde met zich mee in deze context. In dit geval is het beste advies waakzame ouders te zijn en bij ontwikkelen van gewrichtsklachten waarin je jezelf herkent, vroeger dan iemand anders dit medische te laten bekijken.

Vraag beantwoord in maart 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Een half jaar geleden ben ik naar ziekenhuis geweest om testen te laten doen n.a.v. klachten aan mijn nek m.n. stijve nek, constant krakend gevoel bij draaien, gezwollen gevoel. Ik voelde dit tevens in mijn pols, pijnlijk gevoel, weinig kracht in mijn handen en had vaak hoofdpijn, was constant moe. De testen wezen uit dat ik lichte vorm van artritis had, geen reuma. Ik kreeg Mobic, ontstekingsremmer hetgeen de pijn verlichtte maar toen het doosje leeg was kwamen alle klachten terug. Wat moet ik hiermee doen? Bestaat hiertegen medicatie? Ik ben 29 dus nog jong en in het ziekenhuis waar ik ging had ik de indruk dat de dr. niet echt gespecialiseerd was in artritis. Ik heb veel geld betaald voor al die testen en zonder resultaat.

Mijns inziens kan u best met uw huisarts eens grondig bespreken wat er van aan is en wat niet. Welke hiaten er nog zijn in het dossier. Vraag is ook of het probleem, waarvan ik geen objectieve documentatie bezit, puur medicamenteus dient benaderd te worden en/of er geen plaats is voor eventueel inschakelen van kinesitherapie in deze context.

Vraag beantwoord in maart 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ik neem reeds een paar maanden Plaquenil (1x/dag) met redelijk resultaat. Ik heb een zwangerschapswens. Kan het kwaad deze medicatie verder in te nemen tijdens de zwangerschap?

Wat betreft Plaquenil inname, wordt het zelfs aangeraden om het door te nemen tijdens de zwangerschap om mogelijke opstoten tegen te gaan.

Vraag beantwoord in maart 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik heb sinds 2003 RA en nam hiervoor ontstekingsremmers en Ledertrexate. Wegens nevenwerkingen moest ik overschakelen op Arava sinds 2006. Maar ik kreeg tintelingen in de onderbenen en voeten. Komt dit door de RA, die nog steeds sluimert, of door de Arava?

Wat betreft tintelingen in onderbenen en voeten, dit kan u best eens laten nakijken door uw arts. Er zijn verschillende oorzaken mogelijk. Bij chronische aandoeningen kan dit ook voorkomen en wordt dit bestempeld als polyneuropathie. Een EMG kan hierbij nodig zijn. Wanneer men de bijwerkingen nakijkt van Arava ziet men dat paresthesieën of tintelingen hier ook bij beschreven zijn. Misschien neemt u best eens contact op met uw behandelende arts.

Vraag beantwoord in maart 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

Ik lees overal dat je zo vroeg mogelijk moet reageren op reuma (RA). Ik heb vandaag het resultaat van mijn bloedonderzoek gekregen en hierop staat: GPT/ALAT +39; RF DOSAGE +28; WAALER ROSE DOSAGE +25. Kan ik nu best contact opnemen met een reumatoloog of is dit nog niet alarmerend? Volgens huisdokter is doorverwijzen naar reumatoloog niet nodig.

Het is zo dat we als arts geen broedresultaten behandelen maar klachten. Een bloedname zonder klachten, ook al is de reumafactor positief, zegt niets. Het is immers zo dat deze factor positief is bij 1 a 2 % van de gezonde populatie en dat het percentage dat reumafactor positief is, naarmate de leeftijd vordert toeneemt. Het is enkel wanneer klachten t.h.v. de gewrichten optreden die gelinkt kunnen worden met reumatoïde artritis, dat deze reumafactor enige betekenis heeft.

Vraag beantwoord in februari 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Pijnlijke drukpunten op verschillende plaatsen op het lichaam bv nek, onderste ledematen, bovenarmen… met soms echte pijnscheuten: is dit een reden om me verder te laten onderzoeken?

Gewrichtsklachten kunnen uiting zijn van talrijke onderliggende aandoeningen, in de meeste gevallen onschuldig, doch soms inderdaad echt een onderliggend ziektebeeld. In eerste instantie dient dit best met de huisarts besproken te worden en in functie van zijn bevindingen kan eventueel geopteerd worden om bijkomende onderzoeken te verrichten en al dan niet een doorverwijzing naar tweedelijn georganiseerd worden, dit kan bij de reumatoloog, soms ook bij de fysiotherapeut of de orthopedist. Aan uw huisarts om hieromtrent te oordelen.

Vraag beantwoord in februari 2009 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ik heb pijn aan de onderkant van mijn linkervoet vlak achter mijn kleine teen tot aan de middelste. Het trekt door tot aan mijn hak langs de buitenkant van de voet. Vooral 's morgens bij het opstaan erg pijnlijk. Twee weken erna ook hetzelfde aan de rechterkant. Drie weken erna pijn in mijn kuiten als ik ongeveer 600 m. had gelopen (voelt aan als kramp). Bij fietsen na ongeveer 3 min. vermoeide bovenbenen, de trappers haast niet meer rond te krijgen. Nu ook bij mijn handen, als ik op de gewrichten zelf druk geen pijn maar als ik iemand een stevige hand geef heel gevoelig. Kan dit een soort reuma zijn? En wat is daar aan te doen?

Het is heel moeilijk om op basis van een geschreven verhaal met zekerheid een diagnose te kunnen stellen. Theoretisch zou dit kunnen passen bij iets reumatisch doch ook andere aandoeningen (rugproblematiek, vasculair...) kunnen dergelijke klachten geven. Het lijkt me logisch dat u in eerste instantie eens bij uw huisarts langsgaat, zodat deze kan nagaan op welke manier of in welke richting u het best kan geholpen worden?

Vraag beantwoord in januari 2009 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog AZ Brugge

Top

In de rubriek 'vragen aan de reumatoloog' vind ik de volgende uitspraak van Dr. K. Vandevyvere gedaan in juli 2008: "Evenwel is het gebruik van Plaquenil® in de behandeling van reumatoïde artritis beperkt tot heel milde gevallen van reumatoïde artritis waarbij het effect van Plaquenil tot op heden sterk omstreden blijft en minder en minder als eerstelijns therapie gebruikt wordt." Gezien drie maanden geleden het verdict 'milde RA' ook voor mij is gevallen en Plaquenil werd voorgeschreven, zou ik graag vernemen waarom het gebruik van dit medicijn omstreden is en waardoor het inmiddels is vervangen. Temeer daar mijn bloedwaarden sindsdien zijn gedaald naar o.a. leukocyten -20% en lymfocyten -40%.

Met 'omstreden' bedoel ik dat het nutseffect van Plaquenil® in de behandeling van reumatoïde artritis zeer klein is en enkel overwogen wordt in die context waarbij we bij jonge mensen een zeer milde reumatoïde artritis hebben zonder in het bloed uitgesproken ontsteking en zonder radiologische schade. Bij meer uitgesproken RA is dit product niet in staat/onvoldoende in staat de schade af te remmen en de ontsteking onder controle te brengen.

Vraag beantwoord in januari 2009 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Is het mogelijk dat werken met solventen de ontstekingen en opstoten van reumatoïde artritis vlugger in de hand werken? Ik heb zo het gevoel als ik enkele dagen aan het werk ben in chemie- & pharmabedrijf waar ik werk, ik vlugger enorme last heb van mijn gewrichten dan als ik thuis ben.

Op heden heb ik hier geen directe aanwijzingen voor.

Vraag beantwoord in december 2008 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog, AZ Brugge

Top

Nu sinds enkele jaren de anti-CCP antilichamen een vroeg stadium van reuma kunnen aanduiden, is er dan ook een preventieve therapie ontwikkeld die kan voorkomen dat RA zich ontwikkelt in iemand met preclinische RA zonder verdere RA-gerelateerde (bloed)waarden? Of wordt er gewacht op symptomen voordat de behandeling wordt gestart (alleen voorkomen van permanente schade door RA)?

Leuke vraag; Er wordt niet gestart met behandeling alvorens er eerst klinische symptomen aanwezig zijn. Voorlopig is er nog geen sprake van preventieve therapie.

Vraag beantwoord in november 2008 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog, AZ Brugge

Top

Is spierpijn eveneens een gevolg van RA?

Spierpijn kan een direct en/of indirect gevolg zijn van reumatoïde artritis. Met direct bedoelt men dat, zij het weliswaar zeldzaam, maar in de context van een reumatoïde artritis, een spierontsteking zich kan voordoen als manifestatie van de ziekte. Het gaat hier vooral om proximale spiergroepen, namelijk spieren van de schouder en bekkengordel en wat naast spierpijnen vooral gepaard gaat met zwakte.

Evenwel zijn spierpijnen bij patiënten met reumatoïde artritis meestal een indirect gevolg van de ziekte zelf waarbij de spieren in de buurt van de aangetaste gewrichten kunnen verzwakken en aldus gaan wegkwijnen wat gepaard gaat met krachtsverlies. Aldus neemt het trainingseffect van de spieren af alsook hun belastbaarheid wat resulteert in makkelijker oplopen van spierpijnen alsook spierpeesletsel.

Een andere indirecte oorzaak van spierpijnen bij patiënten met reumatoïde artritis zijn langdurig gebruik van hoge dosissen steroïden, i.e. cortisone, waarbij voornamelijk opnieuw spiergroepen van schouder en bekkengordel verzwakken gaan wat gepaard kan gaan met spierpijnen vooral op deze plaatsen.

Vraag beantwoord in november 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ik weet sinds een half jaar dat ik reuma heb. Mijn medicamenten zijn Ledertrexate en Medrol. Ook neem ik al jaren Omeprazole vanwege een maagbreuk. Nu heb ik sinds een paar weken zure oprispingen, pijn over heel mijn borstbeen tot onder mijn armen en pijn in de rug bovenaan. De huisdokter schreef meer medicatie voor, voor mijn maag. Maar de klachten verdwijnen niet. Zou het nu met reuma te maken hebben of is er degelijk iets mis met mijn maag?

Voortgaande op de korte beschrijving van de klachten dienen in elk geval aandoeningen van de slokdarm uitgesloten te worden door middel van bv. een gastroscopie. Best te overleggen met de huisarts.

Vraag beantwoord in oktober 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

 

Wanneer men reeds vele jaren een verhoging van urinezuur in het bloed heeft bij onderzoek, kan men hierdoor artritis krijgen of staat dit volledig daarbuiten? Wanneer de anti-CCP test negatief is evenals de RA-test, de Waaler Rose-test en de ANF, mag men dan met zekerheid stellen dat er geen artritis is? Wegens de voortdurende pijn in de handen stelde de reumatoloog Ledertrexate voor. Het is wel zo dat ik psoriasis heb doch mijn leverwaarden zijn altijd verhoogd. Daarom wil ik afwachten. De RX foto's spreken van forse artrose in de handen. Kan chronisch jicht ook in de handen kruipen?

Deze vraagstelling van de betreffende patiënt noodzaakt mij bijna om gans de cursus reumatologie uit te leggen.

In feite worden hier meerdere vragen gesteld.

Vraag 1: kan men verhoging urinezuur hebben zonder ooit jicht te ontwikkelen? Ja, dit is mogelijk. Het is niet omdat men urinezuurverhoging heeft, dat men met zekerheid ook jicht zal ontwikkelen.

Vraag 2: Kan men reuma hebben wanneer RF, anti-CCP en ANF negatief zijn? Ja, ook dit is mogelijk. In ongeveer 70% (cijfers kunnen variëren naargelang de onderzochte patiëntengroep) kan men specifieke afwijkingen in het bloed vaststellen. Dit betekent echter ook dat men in ongeveer 30% geen reuma in het bloed vindt, en dat men toch alle kenmerken van ontstekingsreuma vertoont. Het klinisch onderzoek (al of niet met foto’s of andere onderzoeken) kan soms voldoende zijn om met zekerheid een bepaalde reuma te kunnen vaststellen.

Vraag 3: Wanneer men psoriasis heeft, dan stelt men in 5 tot 50% (cijfers kunnen variëren naargelang de onderzochte patiëntengroep) vast dat er ook gewrichtsproblemen zijn. In dat geval spreekt men van psoriasisartritis. Kenmerkend bij deze vorm van reuma is dat men geen afwijkingen vaststelt in het bloed zoals bij reumatoïde artritis. Klassiek gaat men dit ook behandelen met Ledertrexate. Belangrijk hierbij is dat de lever regelmatig gecontroleerd wordt.

Vraag 4: Jicht kan ook in de handen voorkomen.

Vraag beantwoord in oktober 2008 door Dr. Isabelle Peene, reumatoloog, AZ Brugge

Top

Maakt het een verschil uit als men in het bloedonderzoek de antinucleare factor gespikkeld +320 negatief ziet? Indien deze nu positief mocht geweest zijn en zo ja, zal men dan slechter of beter af zijn voor wat de ziekte betreft?

ANF staat voor anti-nucleaire factor.  Dit vertegenwoordigt een groep van antistoffen die aanwezig kunnen zijn bij auto-immuunzieken, i.e. aandoeningen waarbij het afweersysteem zich richt tegen het eigen lichaam zoals vb. bij systeem lupus erythematosis of bij  syndroom van Sjögren. De bepaling van deze antistoffen  wordt gedaan indien vermoeden bestaat van een systeemlijden i.e. reumatische aandoening waarbij meerdere orgaansystemen mogelijks betrokken zijn.
Zonder klachten die relevant zijn in het geheel, heeft deze test geen enkele waarde of betekenis. Bovendien berust het al dan niet positief zijn van deze test en ook de titer (i.e. de verdunning) op de interpretatie en de ervaring van de laborant.  Aldus is de vraagstelling of al dan niet positief zijn, voor de ziekte weinig relevant zonder echte dossierkennis want als reumatoloog trachten we op heden nog altijd patiënten te behandelen en klachten en geen bloedwaarden.

Vraag beantwoord in september 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

 

Graag had ik vernomen of reuma enkel kan voorkomen op je schouders, armen en polsen en dat je dan niets hebt op de rest van je lichaam. Zou ook graag weten wat de begin symptomen zijn.

Enerzijds dient het woord reuma genuanceerd te worden. Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 200 aandoeningen waarbij gewrichten, pezen en/of spieren kunnen betrokken zijn en die niet het gevolg zijn van een ongeval of van overbelasting. Het is zo dat elke vorm van reumatisch lijden zijn typische presentatie heeft, i.e. voorkeursplaatsen waarbij bepaalde gewrichten betrokken zijn en andere gespaard blijven. Reden hiertoe is tot op heden evenwel onbekend. Zo zien we dat bij reumatoïde artritis vooral kleine hand- en voetgewrichten betrokken zijn met voorkeur naar de knokkels (MCP gewrichten en de middenkootjes). Zo zien we dat bij psoriasis artritis vooral middenkootjes en eindkootjes betrokken zijn en aangetast worden Bij artrose zien we vooral aantasting van midden en eindkootjes maar ook andere plaatsen zoals nek en rug, heupen en knieën. Elke vorm van reuma gaat dus gepaard met typische locaties.
Daarnaast kunnen bij reumatische processen andere structuren betrokken worden dan de gewrichten: vaak kunnen ogen betrokken zijn (regenboogvliesontsteking bij ziekte van Bechterew), de huid (vb. bij psoriasis artritis onder vorm van psoriasis), maar ook vitale organen zoals longen, hart en nieren kunnen betrokken zijn.
In dit geval is het belangrijk dat naast de betrokken gewrichten ook het verhaal van de patiënt wordt geïnterpreteerd en op basis daarvan een onderscheid gemaakt wordt tussen verschillende vormen van reumatisch lijden.

Vraag beantwoord in september 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

 

Ik heb sinds ongeveer 9 maanden knobbeltjes op de middengewrichten van mijn vingers. Zowel bovenop als in de binnenkant van de vingers. Ook heb ik Dupuytren. De knobbeltjes schieten als paddenstoelen uit mijn gewrichten. Graag advies.

Knobbeltjes t.h.v. ledematen kunnen een verschillende oorzaak of oorsprong hebben:

  1. Deze kunnen uitgaan van het gewricht zelf. Hierbij dient een onderscheid gemaakt te worden tussen zachte gewrichtszwellingen en harde gewrichtszwellingen. Zachte zwellingen zijn meestal het gevolg hetzij van vocht in het gewricht of uitgaande van ontsteking van het gewrichtskapsel. Dit wordt gezien bij meerdere reumatische aandoeningen zoals ondermeer bij reumatoïde artritis, psoriasis artritis en zelfs bij artrose. Daarnaast kunnen 'harde' gewrichtszwellingen onderscheiden worden wat meestal berust op vervormingen van het gewricht zoals gezien wordt bij artrose.
  2. Zwellingen kunnen uitgaan van de pezen die noodzakelijk zijn om de vingers te bewegen; dit kan berusten op zogenaamde peescysten, kleine littekenen t.h.v. pezen die meestal het gevolg zijn van chronische overbelasting van de pezen.
  3. Zwellingen of knobbelvorming kan uitgaan van de huid; dit kan het geval zijn bij jicht waarbij urinezuurkristallen onder de huid worden opgestapeld wat meestal leidt tot vorming van geel oranje knobbels. Bij reumatoïde artritis wordt vaak een uiting van de ziekte gezien t.h.v. de huid onder de vorm van onderhuidse knobbels. Deze knobbels evacueren typisch een gelachtig vocht en worden soms in de hand gewerkt door reumaremmers. Deze knobbels kunnen soms berusten op onderhuidse vetopstapeling. In dit geval spreekt men van een lipoom of een goedaardige zwelling van het vetweefsel wat vrij zelden voorkomt t.h.v. vingers en meestal t.h.v. andere lichaamsdelen. In de context van een ziekte van Dupuytren kunnen ook knobbels gezien worden wat meestal berust op een verlittekening van het peesblad van de buigpezen van de handen.

Voortgaande op bovenstaande bevindingen kunnen knobbels een verschillende oorsprong hebben en dient nader klinisch onderzoek, bloedname en/of beeldvorming een duidelijke oorzaak aan te tonen

Vraag beantwoord in september 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Is het mogelijk dat HLA B27 van negatief naar positief verandert en/of omgekeerd? In mijn geval was HLA B27 negatief in januari, zeven maand later was de factor positief en nog eens twee maand later ook positief. Het gaat hier om testen in drie verschillende labo's. Heeft het zin om deze test opnieuw te laten uitvoeren om meer inzicht te krijgen in mijn lichaamsproblematiek. Ik heb echter dagelijks gewrichtproblemen en spierpijn. (ben 42 jaar)

In principe is verandering van negatief naar positief zijn van HLA B27 niet mogelijk gezien dit een erfelijke factor is die reeds vanaf de geboorte aanwezig is. Vermoedelijk berust dit dan ook waarschijnlijk op een labo fout. HLA B27 is niet meer dan een bloedgroep van de witte bloedcellen. Ongeveer 10 % van de Belgische bevolking is HLA B27 positief maar dit betekent niet dat zij allemaal Bechterew hebben; alleen zien we positief zijn van deze factor meer bij mensen met de ziekte van Bechterew. Het al dan niet positief zijn sluit geen ziekte uit of bevestigt geen diagnose. Belangrijk is het verhaal van de patiënt, de bevindingen van het onderzoek van de reumatoloog en al dan niet bijkomende beeldvorming.

Vraag beantwoord in augustus 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Het bloedbeeld van mijn moeder wijst op RA met secundaire Sjögren (sterk verhoogde RA, positieve Waaler Rose, positieve ANF 1/40, positieve ANF titer, en sterk verhoogde SSA/RO en SSB/LA. De andere ENA zijn normaal.
Symptomen komen echter niet overeen met het klassieke beeld van RA. De overwegende en zeer ernstige klachten bij mijn moeder zijn niet gewrichtspijnen, maar wel open wonden aan vooral de handen die zeer moeilijk dicht te krijgen zijn, en zeer pijnlijk zijn. Wanneer armen en benen blootgesteld worden aan de zon, komen hierop ook open wonden voor (eerst blaasvorming, dan open wonden). Daarnaast is er ook de droge mond.
Kan dit op nog iets anders wijzen dan RA? Is dit misschien een heel specifieke vorm van RA? Tot nu toe is de reumatoloog er niet in geslaagd een afdoende remedie te vinden (de symptomen worden stilaan ondraaglijk). Elke suggestie is dan ook meer dan welkom.

Mijns inziens hebben we hier te maken met een echte systeemziekte en geen klassieke reumatoïde artritis. Hierbij passen fotosensitiviteit met huiderupties en blaarvorming, droogte in de mond en dergelijke meer evenals het antistoffen patroon. Mijns inziens dient dus de diagnose van reumatoïde artritis herbekeken te worden vermits ik vrees dat deze niet echt aan de orde is. Evenwel is het natuurlijk zo dat ik patiënt niet gezien heb doch voortgaande op deze gegevens denk ik eerder in de richting van een systeem lupus erythematosis.

Vraag beantwoord in april 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Er worden heel dikwijls radiografieën van de gewrichten genomen. Veroorzaken deze op termijn geen schade aan het lichaam door te talrijke dosis straling?

In de opvolging van een patiënt met reumatoïde artritis zijn, naast het verhaal van de patiënt, het onderzoek door de arts en regelmatige bloedcontroles, regelmatige radiografieën van handen en voeten aangewezen. Deze radiografieën gebeuren bij voorkeur om de twee jaar. De bedoeling van deze radiografieën is na te gaan of de anti-reuma middelen ertoe slagen de beschadiging van de gewrichten af te remmen. Het is immers wetenschappelijk aangetoond dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen toename van de schade op radiografieën en functieverlies voor de patiënt. Vanuit dit standpunt zijn regelmatige radiografieën te verdedigen.
Evenwel is het niet zinvol, tenzij acute problemen worden vermoed, tussendoor deze radiografieën te herhalen. Doch dient gezegd te worden dat de eventuele nevenwerkingen, veroorzaakt door röntgenstralen, zowel op korte, middenlange en lange termijn beperkt blijven.
Het dient ook gezegd te worden dat vandaag de dag binnen de opvolging van een reumapatiënt meer en meer gebruik gemaakt wordt van de echografie. Dit is immers een weinig stralen belastend onderzoek, is doorgaans goedkoper dan standaard radiografieën en kan door de reumatoloog zelf in zijn praktijkruimte gedaan worden. Vermoedelijk zal dit onderzoek naar de opvolging van ontsteking in de gewrichten en eventuele beschadiging, in de toekomst toe meer en meer aan belang winnen.
Daarnaast maakt men vandaag de dag meer en meer gebruik van de NMR (nucleair magnetische resonantie) waarbij gebruik gemaakt wordt van magnetische velden en aldus minder schadelijk. Dit onderzoek is ideaal om enerzijds actieve ontsteking op te sporen in de gewrichten ook al is dit op geen andere manier aan te tonen, en kan zelfs beschadigingen in heel vroeg stadium (maanden tot jaren vooraleer zij op gewone radiografieën zichtbaar worden) aantonen.

Vraag beantwoord in februari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Ik heb een 10-tal jaar RA en neem hiervoor Salazopyrine en Medrol. Ik heb ook hartproblemen en daarom mag ik geen ontstekingremmers nemen. Ook heb ik longfalen. Momenteel kan ik bijna niet meer lopen. Zouden de inspuitingen met anti-TNF mij kunnen helpen?

Om deze vraag correct te kunnen beantwoorden zou ik moeten inzage krijgen in het gehele medische dossier. Wel kan reeds het volgende gesteld worden: TNF-blokkers zijn tegenaangewezen bij mensen met ernstig hartfalen vermits zij een ongunstige evolutie zouden hebben in deze context op de onderliggende hartkwaal. Anderzijds is het zo dat bij onderliggende longproblematiek, gebruik van TNF-blokkers tegenaangewezen is omwille van het verhoogd risico’s op infectie ter hoogte van de longen en kan aldus de longen in grotere problemen brengen. We kunnen dus concluderen dat in bepaalde gevallen van ernstig onderliggende hart en longproblematiek gebruik van TNF-blokkers tegenaangewezen is. Doch door ontbreken van concrete gegevens vanuit het medisch dossier, wat altijd samen met uw reumatoloog bekeken kan worden, kan gezien worden of deze specifieke hart- en longproblemen wel degelijk een obstakel vormen voor gebruik van TNF blokkers.

Vraag beantwoord in februari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Pijn en droge ogen kan dat met mijn reuma te maken hebben?

In de context van onstekingsreumatische aandoeningen wordt af en toe ook ontsteking van traanklieren beschreven. Men spreekt dan over een Sjögren syndroom. Deze ontsteking van traanklieren zorgt ervoor dat er minder traanvocht wordt geproduceerd en als dusdanig de ogen minder bevochtigd worden. Dit geeft aanleiding tot droogte gevoel. Door ontbreken van traanvocht – traanvocht heeft immers een heel belangrijke functie voor opruimen van stofjes en eventueel bacteriën – kunnen ook af en toe infecties optreden en dan wordt antibiotica zalf voorgeschreven. Er zijn evenwel geen medicijnen voorhanden om die traanklieren weer op gang te krijgen. Meestal maakt men dan gebruik van kunsttranen die onder vorm van gel of druppels kunnen worden gebruikt. Evenwel zijn hier geen wonderoplossingen voor en kunnen die klachten soms heel hardnekkig zijn en dienen bijkomende maatregelen te worden genomen (plaatsen van buisjes in traanklierkanalen, gebruik van druppels op basis van eigen lichaamsvocht en dergelijke meer).
Soms kan droogte en pijn ook uitgelokt worden door medicijnen die gebruikt worden in de behandeling van RA zoals onder meer cortisone, maar dit gaat meestal gepaard met andere klachten zoals troebel worden van zicht en lichtschuwheid. Ook hiervoor best zich wenden tot oogarts.

Vraag beantwoord in februari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Wanneer is het tijd om aan orthopedische schoenen te denken?

Reumatoïde artritis is een aandoening waarbij in hoofdzaak kleine hand en voetgewrichten aangetast worden. Het is aldus niet verwonderlijk wanneer, hetzij de ziekte jarenlang onderkend wordt, hetzij de ontsteking onvoldoende behandeld wordt, er beschadiging kan optreden ter hoogte van de kleine voetgewrichten . Aanhoudende ontsteking kan aldus leiden tot een beschadiging van deze gewrichten en aanleiding geven tot misvormingen. Hierbij kan doorzakking van de voervoet optreden waarbij de patiënt als het ware op de kopjes van zijn voorvoet gaat lopen en waarbij eeltvorming kan ontstaan. Dit is een vrij pijnlijke zaak en kan aanleiding geven tot toenemende pijnklachten bij het stappen zodat de patiënt minder mobiel wordt. Naast doorzakking kan de stand van de tenen gaan wijzigen waarbij hetzij hamertenen, hetzij klauwtenen kunnen ontstaan. Dit kan gepaard gaan met vorming van eksterogen of eventuele wrijfwonden. Daarnaast kunnen de tenen tegen elkaar geduwd worden wat kan gepaard gaan met eventuele vorming van kloven.
Stuk voor stuk kunnen deze huidproblemen die gevolg zijn van de misvormingen van tenen, aanleiding geven tot wondinfecties temeer daar het afweersysteem van vele patiënten onderdrukt is door de reuma medicijnen. Deze infecties kunnen de patiënt ernstig ziek maken, geven dikwijls aanleiding tot opname in het ziekenhuis en via deze infecties kunnen eventuele prothesen ook besmet raken met zeer ernstige gevolgen als dusdanig.
Naast de kleine voetgewrichten kunnen evengoed andere gewrichten van de voet aangetast worden waaronder het enkelgewricht of gewrichten van de middenvoet wat op zich aanleiding kan geven tot misvormingen van de voeten, standafwijkingen van de voeten wat de mobiliteit van de patiënt sterk kan belemmeren. Ookhier kunnen opnieuw problemen van overdruk met eeltvorming en eventuele wonden ontstaan.
Om precies die problemen van overdruk, wondvorming en pijn bij stappen tegen te gaan zal op een gegeven ogenblik uw arts overwegen om deze problemen op te heffen door middel van hulpmiddelen: dit kan door middel zijn van steunzolen of indien de afwijkingen zo uitgesproken zijn kunnen naast steunzolen ook orthopedisch schoeisel aangemeten worden. In bepaalde gevallen volstaan deze hulpmiddelen niet en dient eerst een heelkundige correctie te gebeuren.

Vraag beantwoord in augustus 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Hoe belangrijk is de “ochtendstijfheid” bij de diagnose?

Ochtendstijfheid is een veel gehoorde klacht bij tal van reumatische aandoeningen. Evenwel dient men een onderscheid te maken tussen de ochtendstijfheid bij artrose en ontstekingsreumatische aandoeningen. In het eerste geval, bij artrose, spreekt men veeleer van startstijfheid dan wel van ochtendstijfheid. Het gaat hier om een kortstondige stijfheid van enkele minuten vrij snel verdwijnend eenmaal patiënt in beweging is. Daarentegen bij reumatische ontstekingsaandoeningen spreekt men van een echte ochtendstijfheid. Deze kan variëren van een half uur tot meerdere uren wanneer de ziekte uitgesproken actief is. Deze stijfheid is het gevolg van ontsteking van het gewricht waarbij in rust bloedvaten zich openzetten en vocht gaat lekken naar de omgeving toe wat aanleiding geeft tot extra zwelling. Door te bewegen wordt het vocht terug in de bloedvaten geperst en worden de bloedvaten samengeknepen. Hierdoor verdwijnt de stuwing in het gewricht en kan patiënt doorgaans soepeler bewegen.
Als dusdanig hangt de duur van de ochtendstijfheid samen met de ernst van de ontstekingsactiviteit. Hoe beter de ziekte onder controle wordt gebracht, hoe minder lang de ochtendstijfheid duurt. Evenwel is het zo dat bij patiënten met reeds sinds meerdere jaren bestaande reumatoïde artritis waarbij reeds beschadiging van gewrichten is opgetreden, altijd een zekere graad van ochtendstijfheid zal aanwezig zijn ook al zijn er geen ontstekingen actief..

Vraag beantwoord in februari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Wordt VITILIGO beïnvloed door de anti-TNF medicatie?

Vitiligo is een auto-immuun aandoening van de huid die gepaard gaat met depigmentatie. Volgens enkele medische rapporten zou TNF mogelijks een rol spelen in het ontstaan van deze huidletsels. Evenwel zijn tot op heden slechts enkele gevallen beschreven waarbij men ziet dat er een duidelijke verbetering optreedt van vitiligo na gebruik van een TNF blokker. Evenwel kunnen deze bevindingen niet veralgemeend worden en dienen eventuele grotere studies te gebeuren waarbij het effect van een TNF blokker bij vitiligo wordt nagegaan.

Vraag beantwoord in maart 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Speelt de huisarts een grote rol bij het ontdekken van RA in een vroeg stadium?

Hoe vroeger men de ziekte vaststelt, hoe vroeger men kan starten met de behandeling wat op korte en lange termijn enorme voordelen met zich meebrengt. Vandaag de dag blijft de huisarts terecht de eerste plaats waar een patiënt met zijn gezondheidsproblemen over de vloer komt. Het is dan ook van belang dat wanneer gewrichtsklachten optreden, de huisarts op basis van zijn vraaggesprek met de patiënt alsook met het lichamelijk onderzoek en een bloedname, vrij snel deze patiënten kan detecteren en doorverwijzen naar de reumatoloog voor het starten van een behandeling. Evenwel is het zo dat in de vroegere opleiding tot arts weliswaar weinig aandacht uitging naar de reumatologie. Sinds de uitbreiding van de behandelingsmogelijkheden, veelal vaak specialistisch, is binnen de opleiding tot arts ook meer en meer aandacht voor het onderdeel reumatologie. Vandaag worden jonge artsen ook getraind via ‘patiënt partner’ programma’s, om gewrichten vanuit reumatologische invalshoek te leren onderzoeken.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Is het verstandig en verantwoord om als pas ontdekte RA-patiënt geen behandeling te nemen? Werk je dan dingen in de hand?

Ik zou dit een gemiste kans durven noemen. Meer en meer stemmen gaan vandaag de dag op om de ziekte reeds vroegtijdig een stevige tik uit te delen en aldus zelfs vanaf de beginfase de ziekte ‘agressief’ te behandelen waarbij de voorkeur uitgaat naar een intensief behandelingsschema waarbij een combinatie wordt gebruikt van verschillende reumaremmers. Dit zou als voordeel hebben dat de gewrichtsontsteking vroegtijdig tot rust wordt gebracht en aldus gewrichtsbeschadiging op lange termijn wordt afgeremd. Dit betekent minder kans op misvormingen van gewrichten en dus minder risico dat uw reumatoïde artritis voor belangrijke hinder zorgt in het dagdagelijkse leven.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Wat zijn de levensverwachtingen van RA-patiënten?

Omdat de oorzaak van RA niet bekend is, is therapie die tot genezing leidt niet mogelijk. Wel kan de ziekteactiviteit geremd worden, hoewel het maar bij de minderheid van de patiënten lukt de verschijnselen van de ziekte volledig te onderdrukken. In het algemeen betekent dit dat RA na het ontstaan levenslang aanwezig blijft en leidt tot een forse ziektelast en mogelijks ook tot een verminderde levensverwachting.
Verscheidene studies die ongeveer 30 tot 40 jaar geleden gevoerd zijn, lieten zien dat vooral patiënten met bij het begin een ernstige presentatie een levensverwachting hadden die gemiddeld 3 tot 7 jaar korter was. Dit werd veroorzaakt mede door toename alsmede directe complicaties van RA. Meer recente studies gaven echter, waarschijnlijk door verbeterde behandelingsstrategieën, een gunstiger beeld. In vergelijking met de gewone bevolking is er bij RA-patiënten geen duidelijke afname van de levensverwachting meer.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Hoe komt het dat RA zich vooral in de handen en voeten manifesteert?

Goede vraag maar hieromtrent is op heden geen duidelijk pasklaar antwoord te vinden. Hoewel RA zich voornamelijk in kleine hand- en voetgewrichten manifesteert, kan het ook huishouden in grotere gewrichten zoals schouders, knieën en heupen en kan RA zich ook manifesteren buiten de gewrichten. Meest frequente aantasting van de ziekte buiten de gewrichten, zijn aanwezigheid van zogenaamde reumaknobbels, maar het kan zich ook manifesteren ter hoogte van longen, hartvlies en longvlies alsook kleine bloedvaten en zelden maar ook ter hoogte van de nieren.

Vraag gesteld aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Wat is het verschil tussen Remicade, Enbrel en Humira?

Hoewel deze drie producten alledrie behoren tot de groep van TNF blokkers, kan men deze niet over dezelfde kam scheren: ze verschillen immers onderling op de wijze waarop deze producten worden toegediend alsook op de manier waarop ze het TNF gaan blokkeren:

  1. Infliximab/Remicade®: Infliximab is een antilichaam tegen TNF-Alpha. Het bindt zich aan TNF-Alpha in het bloed en aan TNF-Alpha receptoren op cellen zodat TNF-Alpha hier niet kan binden. Hierdoor wordt het TNF-Alpha onwerkzaam gemaakt. Het middel is niet helemaal van menselijk materiaal gemaakt, dus niet geheel humaan. Het middel wordt vaak in combinatie met Methotrexaat gebruikt en is ook in deze combinatie geregistreerd. Deze combinatie werkt beter bij RA en Artritis Psoriatica, omdat Methotrexaat zelf ook effectief is bij deze indicatie. Remicade is een geneesmiddel dat via een infuus wordt toegediend. Dat gebeurt in principe eenmaal per zes tot acht weken en is mede afhankelijk van het lichaamsgewicht. De infusie vindt over het algemeen plaats op de afdeling dagbehandeling in het ziekenhuis. Als het goed aanslaat en goed verdragen wordt, kan het voor onbepaalde tijd om de zes tot acht weken worden gegeven(afhankelijk van soort aandoening en effectiviteit
  2. Etanercept/Enbrel®: Etanercept is een TNF-Alpha-receptor fusie-eiwit dat wordt geproduceerd met recombinant DNA-technologie (bacterie of cel waarbij in het erfelijkheidsmateriaal een vreemd stukje DNA is ingebouwd). Het vangt als het ware het ontstekingseiwit (de boodschapper) weg, maar niet voor honderd procent. Het middel is gemaakt van op menselijke eiwitten gelijkende eiwitten en is dus volledig humaan. Het bestaat uit twee aan elkaar gekoppelde natuurlijk voorkomende TNF receptoren, die de activiteit van het TNF-Alpha blokkeert. Enbrel kan, afhankelijk van de aandoening waarvoor het is voorgeschreven, een- of tweemaal per week onderhuids geïnjecteerd worden en komt via de bloedbaan in het lichaam terecht. Men kan dit zelf doen, of láten doen door bijvoorbeeld een huisarts-assistent, een verpleegkundige of een familielid. De werking van het middel begint men al te merken nadat het een paar keer is toegediend.
  3. Adalimumab/Humira® : Adalimumab is een vrij nieuw medicijn in deze reeks, met Humira als merknaam. Ook dit middel is een TNF-Alpha blokker en is volledig gebaseerd op eiwit van menselijke oorsprong. Met dit middel is inmiddels 5 jaar patiëntenervaring opgedaan. Het is nog te vroeg om de resultaten op lange termijn te beoordelen, maar de huidige ervaringen zijn zoals bij de andere middelen positief. Het kan als monotherapie (niet in combinatie met andere middelen) gebruikt worden, maar wordt meestal toch in combinatie met Methotrexaat gegeven. Het middel wordt eens in de 2 weken onderhuids geïnjecteerd. Humira verscheen in 2001 op de markt. Evenwel zijn tot op heden geen studies verricht die het uiteindelijke effect van deze drie naast elkaar gaan vergelijken (waarschijnlijk is er een verschil maar dat kan pas aangetoond worden in grotere studies die vrij kostelijk zijn) zodat het moeilijk is om een antwoord te geven op de vraag of ze allemaal even goed zijn. De uiteindelijke keuze van het type TNF blokker wordt door meerdere factoren bepaald: Gebruiksvriendelijkheid, therapietrouw, mogelijkheid om het product zelf toe te dienen, enz. De keuze gebeurt finaal door de reumatoloog, dit natuurlijk in goede verstandhouding met de patiënt. 

Is de nieuwe medicatie aan te raden bij jonge mensen? Jaarlijks wordt reuma bij ongeveer duizend kinderen vastgesteld. Circa vijftien tot twintig procent heeft de ernstigste vorm. Jeugdreuma, ook wel juveniele idiopatische artritis genoemd, leidde bij kinderen pakweg vijftien jaar geleden haast automatisch tot de meest verschrikkelijke vergroeiingen aan de ledematen en in veel gevallen tot invaliditeit. Net als bij volwassenen leidt het bij kinderen tot chronisch ontstoken gewrichten met soms veel pijn tot gevolg. Er zijn zwellingen bij het hart, de lever en de milt als gevolg van ontstekingen. Ook klagen de patiëntjes vaak over vermoeidheid en slaapproblemen, als gevolg van de ontregeling van het autonome zenuwstelsel. Intensieve behandeling van de reumatoïde artritis in een vroeg stadium van de ziekte, is dan ook aangewezen en heeft duidelijk bewezen positieve resultaten. Door direct in te grijpen op de ontstaanswijze van de gewrichtsontsteking (namelijk een overmaat aan TNF-alpha) wordt ook de schade aan de gewrichten beperkt. Evenwel dient men bij jonge mensen rekeing te houden met eventuele zwangerschapswens waarbij het verderzetten van TNF blokkers tijdens een eventuele zwangerschap op heden zeer omstreden is.

Is de nieuwe medicatie gevaarlijk voor het immuunsysteem? Bij behandeling met alle TNF-Alpha blokkers geldt dat het menselijk lichaam de neiging heeft omafweerstoffen aan te maken, waardoor er eventueel veranderingen kunnen optreden in het eigen afweersysteem. Als het immuunsysteem teveel wordt onderdrukt (bv. door anti-TNF medicatie), neemt de gevoeligheid voor infecties toe. Zeer zelden wordt onder invloed van IFX het afweersysteem eerder aangezwengeld, wat aanleiding kan geven tot ontstekingen die niets meer te maken hebben met RA zelf.

Wat als je immuunsysteem te zwak is en je hebt een infectie? Ten allen tijde bestaat bij het gebruik van een TNF blokker een verhoogd risico op infecties, omdat het de natuurlijke afweer vermindert. Meestal gaat het om banale luchtweginfecties maar af en toe is er een zeldzame infectie, die niet altijd makkelijk herkend wordt. Anti-TNF middelen mogen dan ook niet gebruikt worden als u al ergens een infectie hebt, zelfs niet bij een simpele oor- of keelontsteking. Zo'n infectie moet eerst worden behandeld. Ook is er een risico dat een ooit doorgemaakte tuberculose-infectie weer opflakkert. Daarom wordt eerst gecontroleerd of u ooit met tuberculose in aanraking bent geweest. Wanneer u weet dat u vroeger tuberculose hebt gehad en uw arts u een anti-TNF middel wil geven, moet u dat zeker vertellen.

Vraag beantwoord in januari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Wat betekent “remissie” van reumatoïde artritis?

Het woord ‘remissie’ is een woord dat slechts de laatste jaren opgedoken is in de context van de behandeling van reumatoïde artritis. Remissie is mogelijk sinds de introductie van enerzijds nieuwere therapieën en anderzijds door nieuwere therapie schema’s. Met het woord remissie mag niet genezing worden verstaan vermits reumatoïde artritis per definitie een chronische aandoening is. Met remissie wordt wel bedoeld dat de onstekeingsaktiviteit van de ziekte volledig wordt teruggedrongen waarbij de klachten volledig onderdrukt zijn, waarbij in het bloed geen ontsteking meer aktief is en wanneer op de radiografieën van handen en voeten geen beschadiging optreedt of de bestaande schade wordt afgeremd.

Vraag beantwoord in januari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Kan de beginfase van RA gezien worden in het bloed?

Bij een gewrichtsontsteking kunnen de bezinking (sedimentatie) en/of de CRP-waarde in het bloed stijgen. Grofweg kan men zeggen: hoe ernstiger de ontsteking (grote gewrichten), hoe hoger de BSE en/of CRP-waarde. De BSE en/of de CRP-waarde worden met name gebruikt om het verloop van de reumatische ontstekingen te volgen en niet zozeer om de diagnose te stellen. Vaak zijn BSE en CRP namelijk niet of nauwelijks verhoogd terwijl er toch sprake kan zijn van reumatoïde artritis.
Het bloed kan ook onderzocht worden op reumafactoren: eiwitten die met het afweersysteem te maken hebben. Vijftig procent van de patiënten met beginnende RA heeft deze reumafactoren in het bloed.
Sinds enkele jaren is een nieuwe test ter beschikking waarbij men antistoffen gaat opsporen tegenover een bepaald eiwit die in medisch vakjargon CCP antistoffen noemt. Anti-CCP antistoffen kunnen in een vroeg stadium aantoonbaar zijn zelfs wanneer symptomen van reumatoïde artritis nog niet duidelijk zijn, maar een echt betrouwbare vroegdiagnostiek is niet mogelijk met deze test, aangezien een negatief resultaat de diagnose niet uitsluit.
Als deze reumafactoren aanwezig zijn, dan verloopt de ziekte vaak iets ernstiger.
Bloedonderzoek wordt dus gebruikt ter aanvulling op de anamnese en het lichamelijk onderzoek om de diagnose te ondersteunen en het verloop van de ziekte te volgen.

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Wat is het verband tussen artritis psoriatica en RA?

Zowel psoriasis artritis alsook reumatoïde artritis zijn beide ontstekingsreumatische ziekten waarbij ontstekingspijn en gewrichtszwellingen zich kunnen voordoen. Bij beide ziekten slaat ons afweersysteem ‘op hol’en richt het zich tegen onze gewrichten waar bij psoriasis artritis ook huidafwijkingen kunnen aanwezig zijn onder de vorm van psorias. Huid- en gewrichtsklachten bij psoriasis artritis hoeven niet tegelijkertijd voor te komen. Ook kunnen de huidklachten en eventuele gewrichtsklachten zich verschillend ontwikkelen. De huidaandoening kan bijvoorbeeld mild zijn, terwijl de gewrichtsklachten meer problemen geven. De ziekte kan lijken op reumatoïde artritis met ontsteking van de kleine gewrichten van handen en voeten, maar verloopt meestal milder. Bij psoriasis artritis kunnen in tegenstelling tot bij reumatoïde artritis ook de wervelzuil (spondylitis) en ook peesaanhechtingen (enthesitis) ontstoken zijn.

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Kan je je op voorhand laten onderzoeken of je RA kan krijgen?

Sinds enkele jaren is een nieuwe test ter beschikking waarbij men antistoffen gaat opsporen tegenover een bepaald eiwit die in medisch vakjargon CCP antistoffen noemt.
Anti-CCP antistoffen kunnen in een vroeg stadium aantoonbaar zijn (men neemt aan 9 tot 10 jaar vooraleer de eerste klachten optreden) zelfs wanneer symptomen van reumatoïde artritis nog niet duidelijk zijn, maar een echt betrouwbare vroegdiagnostiek is niet mogelijk met deze test, aangezien een negatief resultaat de diagnose niet uitsluit. De anti-CCP proteïne test zou het verloop van RA ingrijpend kunnen veranderen. Een eenvoudig bloedonderzoek kan misschien toekomstige ontwikkeling van RA voorspellen. Deze test zou vroege diagnose kunnen verhogen en leiden tot zeer vroege behandeling van RA en bijgevolg preventie van gewrichtsschade.
Evenwel om vroegtijdig de diagnose te stellen wordt vandaag de dag vooral afgegaan op het verhaal van de patiënt (de anamnese) en het lichamelijk onderzoek waarbij men nagaat of er gezwollen/ontstoken gewrichten zijn. De huisarts en/of reumatoloog spelen hierbij een cruciale rol en bewustmaking bij patiënten, artsen en andere hulpverleners staan in deze situatie nog steeds voorop.

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Wat is het verschil tussen artrose en RA? Kan je zelf het verschil voelen?

Omtrent deze begrippen bestaat veel verwarring. Beiden zijn immers reumatische aandoeningen hoewel de termen frequent door elkaar gebruikt worden en beiden omschreven worden als ‘reuma’. ‘Reuma’ is immers een verzamelnaam voor meer dan 200 aandoeningen van ons bewegingsstelsel (gewrichten, spieren en pezen) die niet het gevolg zijn van een ongeval of een blessure en die kunnen gepaard gaan met pijn, zwelling en/of hinder ter hoogte van ons bewegingsstelsel. Evenwel is er een duidelijk verschil tussen reumatoïde artritis en artrose.
Reumatoïde artritis is immers een auto-immuun aandoening waarbij ons eigen afweersysteem ‘op hol slaat’: ons afweersysteem wat ons normaal moet beschermen tegen virussen, bacteriën en parasieten, richt zich tegen ons eigen lichaam.
Artrose of ‘slijtage reuma’ berust op een slijtage of verlies van kwaliteit van het kraakbeen waarbij het kraakbeen zachter/dunner wordt. Hoewel dit frequent op oudere leeftijd wordt gezien is het niet noodzakelijk een kwaal van oudere mensen alleen. Dikwijls wordt artrose in de hand gewerkt door factoren zoals overbelasting, overgewicht of kan artrose van een gewricht ontstaan na een vroeger trauma of ongeval waardoor het eveneens bij jongere mensen kan optreden.
Er is ook een duidelijk verschil in klachten tussen beiden. Reumatoïde artritis gaat gepaard met ‘ontstekingspijn’. Ontstekingspijn kenmerkt zich door nachtelijke pijn en een langdurige ochtendstijfheid waarbij het meestal beter gaat in de loop van de dag. Rusten brengt meestal meer stijfheid. Artrose daarentegen kenmerkt zich door mechanische pijn wat zich uit onder de vorm een korte startstijfheid en startpijn van enkele minuten waarbij rust meestal beterschap brengt en waarbij de klachten toenemen in de loop van de dag..

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Is kiné aangewezen bij RA?

De laatste tijd wordt steeds meer benadrukt hoe belangrijk het is om verantwoord in beweging te blijven. De ziekte geneest daarmee niet, maar u zult er minder last van hebben. Er moet een balans zijn tussen inspanning en rust nemen. Wanneer u binnen 24 uur na een bepaalde activiteit langer dan twee uur pijn hebt, moet u de intensiteit van de inspanning aanpassen.In perioden waarin de ziekte actief is, zult u minder kunnen doen dan in rustige perioden. U moet zelf uw grenzen leren kennen, maar door het grillige verloop van de ziekte kunnen deze van dag tot dag verschillen. Bewegen is ook van belang om een goede houding aan te leren en te behouden. Het is dan ook niet raadzaam om bijvoorbeeld bij een ontstoken knie of heup langdurig een kussentje onder de benen te leggen. Dit verlicht wel de pijn, maar het leidt tot een verkeerde stand van de gewrichten.
Intensieve conditietraining in één woord geweldig voor het lichaam, spieren en blijdschap. Je kunt gewoon het hele leven beter aan, je voelt je beter, je kunt meer dan je denkt. Immers een goede spierconditie leidt tot een betere algemene conditie waardoor ook de chronische vermoeidheidsklachten op de achtergrond verdwijnen.
Kinesietherapie is er op gericht de conditie van gewrichten, spieren en pezen in stand te houden of te verbeteren en u een goede houding aan te leren. Een kinesist therapeut kan u leren welke oefeningen u zelf thuis kunt doen. Zo nodig krijgt u advies over loophulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld een kruk. Daarnaast kan een kinesist door toepassing van warmte of koude de pijn en de stijfheid in de aangetaste gewrichten verminderen.
Bij ernstige spierpijn kan de kine de pijn verlichten door massage. Er zijn kinesisten die zich speciaal richten op mensen met reuma. Vraag uw reumatoloog waar u deze fysiotherapeuten kunt vinden.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Wat met sauna en RA?

Sommige mensen hebben minder last van de pijn als ze een warme douche nemen of een sauna of waneer ze ontspanningsoefeningen doen. Ook een warmtepakking kan helpen. Maar leg deze niet langer dan 15 minuten op het gewricht. Bovendien is het niet goed om een warmtepakking op een acuut, heftig ontstoken gewricht te gebruiken, omdat dit de ontsteking kan aanwakkeren.
Andere mensen hebben baat bij een ijspakking als een gewricht ontstoken is. Hiervoor gelden twee richtlijnen:
• laat de ijspakking ongeveer twintig minuten op het gewricht liggen
• leg het ijs niet rechtstreeks op de huid.
Een goedkope variant van ijspakkingen zijn gedroogde erwten uit de vriezer in een plastic zakje. Zo’n zakje erwten volgt precies de vormen van het aangetaste gewricht en is niet duur. Het zakje kan telkens opnieuw worden ingevroren. (U kunt de erwten dan uiteraard niet meer eten!)

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Glucosamine helpt bij artrose. Waarom niet bij RA?

Op dit moment bestaat veel furore rondom deze voedings- of kraakbeensupplementen. Het is een grote markt waarbij vooral commerciële belangen een grote rol spelen gaan. Het is immers zo dat deze producten reeds lang op de markt waren vooraleer wetenschappelijke interesse bestond om het effect van deze supplementen na te gaan. Recente studies in de context van artrose tonen aan dat deze producten wanneer combinatie van glucosamine chondroïtine gebruikt wordt, enkel en alleen een symptomatisch (de klachten doen verminderen doch nog geen aangetoond effect op verbetering van de kwaliteit van het kraakbeen ) voordeel zouden geven bij een lichte artrose van de knie. Dus ook bij artrose is de rol van deze supplementen zeer omstreden.
Waarom het ‘eventueel’ wel werkt bij artrose en niet bij reumatoide artritis is makkelijk uit te leggen aan de hand van het mechanisme waardoor deze aandoeningen ontstaan. Reumatoïde artritis is een aandoening van ons immuunsysteem waarbij ons immuunsysteem zich richt tegenover onze gewrichten en waarbij ten gevolge van de ontsteking schade ontstaat ter hoogte van het kraakbeen. Bij artrose is het immers een verlies van kwaliteit van het kraakbeen dat zachter en dunner wordt en waar vooral mechanische factoren (overbelasting, overgewicht, enz…) een rol spelen en ontstekingsprocessen een veel minder belangrijke rol spelen. Vandaar dat bij reumatoïde artritis het immuunsysteem dat ontregeld is weer moet worden bijgesteld waardoor de ontsteking afneemt en de beschadiging van het kraakbeen afgeremd wordt. In die zin hebben kraakbeensupplementen dan ook geen enkele plaats in de behandeling van een reumatoïde artritis vermits de ziekte moet worden onder controle gebracht worden en op die manier beschadiging van het kraakbeen dient voorkomen te worden.!)

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Kan je genezen van reumatoïde artritis?

Reumatoïde artritis is per definitie een chronische aandoening. Op dit moment kan deze aandoening niet genezen worden zoals men geneest van een griep of een longontsteking. Je kan deze aandoening best gaan vergelijken met een vulkaan. Ook al ‘slaapt’ een vulkaan toch blijft ze inwendig rommelen en in perioden kan ze echt actief worden met uitbarstingen waarbij schade kan optreden. Het zijn die uitbarstingen die een bedreiging vormen voormits ze aanleiding geven tot een toename van de klachten en kunnen leiden tot een blijvende gewrichtsbeschadiging die op lange termijn belangrijke beperkingen met zich kan meebrengen. Met onze huidige medicatie kunnen we de vulkaan slapende houden en die schadelijke uitbarstingen tegengaan. Evenwel is het wetenschappelijk onderzoek momenteel rondom deze aandoeningen meer dan ooit actief zodat misschien naar de toekomst toe we ooit genezen kunnen raken van deze aandoening.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Op welke manier werkt Ledertrexate (MTX)?

Ledertrexate is een foliumzuur derivaat. Foliumzuur is een vitamine dat elke cel nodig heeft om te groeien. Ledertrexate verhindert deels de werking van foliumzuur waardoor de cel niet meer groeien kan of zich vermenigvuldigen. Ledertrexate krijgt dan ook de naam van cytotoxische of celdodende stof. Het immuunsysteem van iemand met chronische artritis wordt beïnvloed doordat Ledertrexate de groei van T-cellen zal remmen. Hierdoor vermindert de ontsteking in de gewrichten waardoor symptomen van pijn, zwelling en stijfheid afnemen. Het effect van een behandeling met Ledertrexate treedt soms pas op na twee tot drie maanden. Het is moeilijk op voorhand te zeggen wanneer en in welke mate Ledertrexate uw ziektebeeld zal beïnvloeden.

  1. Wat zijn de nevenwerkingen en de nadelen?
  2. Hoe lang duurt het herstel van de lever bij nevenwerkingen door Ledertrexate?
  3. Kan het terug ingenomen worden als de lever zich herstelt?
  4. Wat met Ledertrexate en longaantasting?
  5. Waarom Ledertrexate en foliumzuur?
  6. Als Ledertrexate goed werkt, wordt er dan geen bot afgebroken?

Bij de opsomming van de nevenwerkingen van Ledertrexate is het niet de bedoeling u ongerust te maken maar wel er op te wijzen waarop u moet letten. De meest voorkomende bijwerking is maaglast. U kunt last hebben van een zwaar gevoel in de maag of eetlustvermindering, misselijkheid, braken of diarree. Maaglast treedt het meest frequent op bij de inname in tabletvorm. Indien nodig kan overgeschakeld worden naar de toediening via intramusculaire inspuitingen. Maagzweren zijn geen nevenwerking van Ledertrexate. Als gevolg van Ledertrexate kan u ook last hebben van aften in de mond. Dit is zeldzaam en treedt vooral op bij overdosering of foutieve inname. Een zeldzame maar belangrijke nevenwerking van is pneumonitis (ontsteking van de longen). Bij aanhoudende hoest, kortademigheid en eventueel koorts is het belangrijk om uw arts hiervan op de hoogte te brengen. Bij dergelijke aanhoudende en ernstige klachten kan de arts ter controle een foto van de longen nemen vooraleer de behandeling met MTX op een veilige manier voort te zetten. Bij snelle toenemende kortademigheid moet u uw arts contacteren en is een opname in het ziekenhuis noodzakelijk.

Bij een actieve reumatoïde artritis kan osteoporose of botontkalking rondom de kleine gewrichten van handen en voeten optreden. Ledertrexate kan dit proces afremmen. Daarentegen kan Ledertrexate de huishouding in het bot beïnvloeden. Ledertrexate kan het botvolume en botaanmaak verminderen en kan een negatieve invloed hebben op die cellen verantwoordelijk voor aanmaak van nieuw bot en kan de activiteit van de cellen verantwoordelijk voor de afbraak van het bot opdrijven. Zo kunnen zeldzaam botafwijkingen of zelfs kleine ‘breukjes’ optreden.

Minder zichtbaar, maar te controleren door een regelmatige bloedname, zijn stoornissen in de functies van lever of nieren en een onderdrukking van de functie van het beenmerg. Een goed werkende lever en nieren geven de kans om de medicatie te verwerken en afvalstoffen te verwijderen. Onderdrukking van het beenmerg betekent dat het aantal rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes soms te laag is . Witte bloedcellen spelen een rol in de afweer en bij een tekort zult u dit vooral merken in het vaker optreden van banale infecties. Vandaar dat ook geregelde bloednames belangrijk zijn. Bij start van Ledertrexate bij voorkeur na twee weken en nadien om de maand gedurende de eerste 6 maanden. Nadien om de twee maanden te herhalen. Het is immers zo dat stoornissen van functie van lever en nieren alsook van het beenmerg eerst te zien zijn in het bloed vooraleer dit klachten geeft. Indien dergelijke functiestoornis optreedt volstaat het om de dosis tijdelijke te verminderen of de inname tijdelijk te stoppen waarbij snelle recuperatie optreedt.

Bovenstaande nevenwerkingen komen minder voor of zijn minder ernstig bij gelijktijdige inname van foliumzuur (vb. 1 co van 1 mg per dag of 1 co van 5 mg om de 5 dagen).

Vraag beantwoord in januari 2008 door Dr. K. Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top

Verhuizen naar warme oorden, een oplossing?

Vele mensen vertellen ons dat het weer een belangrijke invloed heeft op de pijn en gewrichtsklachten. Sommigen komen ons vertellen dat ze een rondlopende barometer zijn. Evenwel werd voor enkele jaren een grote studie verricht in Nederland waarbij men de invloed van het weer op ontstaan van gewrichtsklachten heeft nagegaan. Hieruit blijkt hoe dan ook dat weersomstandigheden geen enkele invloed hebben op de gewrichtsklachten. Verhuizen naar warmere oorden is hoe dan ook geen oplossing.
Wel is het zo dat warmte en droge lucht een positieve invloed kunnen hebben op onze spieren net zoals een warm bad, douche of sauna waardoor de spieren meer ontspannen zijn en waardoor minder klachten optreden. Bij koude of vochtigheid is het zo dat onze spieren meer gespannen zijn en wanneer gespannen spieren boven een pijnlijk, beschadigd gewricht lopen kan er meer druk ontstaan waardoor er meer klachten kunnen optreden doch is het geen uitlokkende factor voor ontstaan van reumatische aandoeningen..

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Kan er een verband gelegd worden tussen RA en het krijgen van Alzheimer op latere leeftijd?

Actueel is er drukke wetenschappelijke bedrijvigheid in de zoektocht naar het ontstaan van deze beide aandoeningen voormits beiden weliswaar op een verschillende manier een belangrijke impact hebben op het dagelijkse leven van die mensen die het overkomt. Daarenboven zien we de frekwentie van deze aandoeningen toenemen ondermeer door een langere levensverwachting door verbetering van de gezondheidszorg. Bij beide ziekte processen spelen meerdere erfelijke factoren (‘niet erfelijkheid in de zin van dat het overgaat van generatie op generatie, maar best te omschrijven asl afwijkingen in ons bouwplan’) vermoedelijk een rol doch zal het zekere tijd kosten om deze factoren te ontrafelen. Evenwel is er op dit moment geen echt verband tussen beide aandoeningen in de zin dat wanneer je de ene aandoening hebt, je grotere kans het om de andere aandoening te krijgen.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Wat kan je verstaan onder een lage dosis cortisone als onderhoudsdosis?

Hieronder bedoelt men de laagst mogelijke dosis cortisone die enerzijds noodzakelijk is om de ziekte onder controle te houden en anderzijds een minimu aan nevenwerkingen met zich meebrengt.
Wanneer mensen het woord ‘cortisone’ horen, is men direct afgeschrikt door de vele verhalen die men heeft horen vertellen omtrent de nevenwerkingen van dit product. De meeste nevenwerkingen zijn echter dosisgebonden wat betekent: hoe lager de dosering, hoe minder kans op nevenwerkingen.
De meest gekende nevenwerkingen verhoging van de bloeddruk, aanleg voor suikerziekte, gewichtstoename, slapeloosheid, dunner worden van de huid, blauwe plekken en botontkalking (osteoporose). Het is dan ook belangrijk dat uw arts u regelmatig controleert om deze nevenwerkingen vroegtijdig op het spoor te komen en zo nodig de behandeling aan te passen.

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Kunnen wij iets doen aan onze voeding om zo de RA te verbeteren?

Een belangrijke regel is te kiezen voor een gezonde evenwichtige voeding en overgewicht te vermijden. Immers extra gewicht is een bijkomende belasting voor de reeds aangetaste gewrichten en kan op zich mechanische klachten uitlokken en/of ondehouden. Er doen vele verhalen de ronde dat voedingswaren die ‘zure’ en/of ‘pikante’ bestanddelen bevatten gewrichstklachten zouden uitlokken. Evenwel bestaat op heden geen enkele wetenschappelijke onderbouw hiertoe en kan dit min of meer als ‘een verhaal’ ‘een gerucht’ beschouwd worden zonder evenwel enige notie van waarheid.

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Speelt erfelijkheid een rol bij reumatoïde artritis?

Reumatoïde artritis is niet direct een erfelijke ziekte. Wel kan er een zekere aanleg bestaan, waardoor het in bepaalde families vaker voorkomt, maar de kans dat het overerft is zeer klein. Het is in ieder geval nooit een reden om af te zien van kinderen te krijgen. Op dit moment wordt volop onderzoek gedaan naar welke factoren een rol kunnen spelen.

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Behandeling RA en zwangerschap? Hoe komt het dat je tijdens de zwangerschap minder klachten hebt?

Hoe zal een zwangerschap verlopen
In zijn algemeenheid geldt dat een zwangerschap net zo verloopt als bij vrouwen die geen reumatische ziekte hebben. Dezelfde individuele verschillen doen zich voor en net als andere vrouwen kunt u klachten krijgen die samenhangen met het zwanger zijn, zoals vermoeidheid of hoge bloeddruk. Problemen die u voor uw zwangerschap al had - bijvoorbeeld met uw heupen of rug - kunnen door een zwangerschap toenemen omdat de algemene belasting voor uw lichaam groter wordt.
Van de vrouwen met RA heeft 75% tijdens de zwangerschap minder last van de ziekte; het is dan ook vaak mogelijk minder of helemaal geen medicijnen te gebruiken. Klachten als pijn en stijfheid nemen af en allerlei dagelijkse activiteiten, zoals trappenlopen, fietsen en de kraan opendraaien gaan veel gemakkelijker. Deze verbetering treedt vooral op in de eerste drie maanden van de zwangerschap en is waarschijnlijk toe te schrijven aan veranderingen in de hormoonhuishouding.
De verbetering is echter niet blijvend: gemiddeld zo'n zes weken na de bevalling wordt bij 90% van de vrouwen de ziekte weer actief. Er zijn geen factoren die kunnen voorspellen bij wie er wel en bij wie er geen terugval komt. Meestal keert de ziekteactiviteit weer terug naar het niveau van voor de zwangerschap, maar omdat het tijdens de zwangerschap vaak zo goed ging, lijkt het alsof de reuma veel erger is geworden. RA heeft geen invloed op de gezondheid van uw kind.
Hulp na de bevalling
De zwangerschap verloopt bij veel vrouwen voorspoedig, maar na de bevalling zijn er vaak problemen bij de verzorging van het kind. U moet fysiek herstellen van de zwangerschap en de bevalling; bovendien moeten u en uw partner wennen aan de nieuwe verantwoordelijkheid. RA kan bij dit alles een extra handicap vormen, zeker in perioden waarin de ziekte actief is. Ervaren ouders geven aan hoe belangrijk het is om voor zulke perioden hulp te regelen van familie, vrienden, buren of de thuiszorg. Overigens kan hulp ook noodzakelijk zijn als uw kind groter is en er allerlei situaties denkbaar zijn waarin RA een belemmerende factor kan spelen (bijv. het aankleden van een tegenstribbelende dreumes, meedoen in de speeltuin met pijnlijke polsen, uw kind naar het schoollokaal op de tweede verdieping brengen).

Vraag beantwoord in oktober 2007 door Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Is er een verklaring waarom meer vrouwen reumatoïde artritis hebben dan mannen?

RA komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Zwangere vrouwen hebben vaak minder last van de aandoening. Men vraagt zich daarom af of geslachtshormonen een rol spelen bij RA. Op dit moment wordt daar onderzoek naar gedaan. Ook wordt nagegaan of de anticonceptiepil invloed uitoefent op RA. Het zal echter nog wel enkele jaren duren voordat deze onderzoeken een duidelijk resultaat geven.

Vraag gesteld in oktober 2007 aan Dr. M. Walravens, reumatoloog, tijdens informatieavond

Top

Ik heb onlangs via mijn dokter bericht gekregen dat ik met chronische gewrichtsontstekingen zit. Dat was zichtbaar in het bloed. Daarvoor heeft hij mij Plaquenil® voorgeschreven. Het woord RA heeft hij niet gebruikt! Maar op de bijsluiter staat wel vermeld dat het als medicatie dient voor RA. Wanneer spreekt men van RA zichtbaar in het bloed? Is chronische gewrichtsontsteking per definitie RA of kan het nog komen indien je het niet verzorgt? Ik ben wel in de menopauze en ben 51 jaar. Moet wel toegeven dat de pijn sterk verergerd is met het stoppen van de anticonceptie pil. Tijdens de dag voel ik het constant steken, knagen en gloeien in de hand-, knie- en voetgewrichten en ´s nachts kan ik met moeite mijn vingers plooien. Mijn voeten doen pijn bij het opstaan en ik kan moeilijk gaan. Zolang ik beweeg gaat het nog maar eenmaal in rusttoestand voel ik pas dat er iets woekert in het lichaam! Bij bewegingen hoor en voel ik gewoon al mijn gewrichten. Voel mij net een skelet met vel er rond, alhoewel ik niet mager ben!!
Mijn moeder heeft zware RA en is bedlegerig. Volgens de dokter heb ik de genen om het ook te krijgen en is er een erfelijke factor? Ik hoor tegenstrijdige argumenten dat het niet zo is.
Moet ik ermee leren leven of gaan deze klachten ooit voorbij?

Op basis van uw verhaal zonder evenwel verdere kennis van het dossier en zonder u van naderbij onderzocht te hebben noch inzage te hebben in de resultaten van de bloedname en van de radiologie, is het uiteraard moeilijk om van op afstand een uitspraak te doen over de oorzaak van uw klachten. Bij de diagnose van reumatische problemen blijft het verhaal van de patiënt(e) en het lichamelijk onderzoek door de arts/reumatoloog doorslaggevend. Bloedonderzoeken kunnen helpen een diagnose te bevestigen hetzij uit te sluiten: aanwezigheid van ontsteking in het bloed – verhoogde bloedbezinking of stijging van een bepaald eiwit namelijk het CRP (C-reactieve proteïne) kunnen een aanwijzing zijn. Bijkomend kan met in het bloed de aanwezigheid van een reumafactor opsporen en beschikt men sinds enkele jaren over een nog meer gevoeligere test namelijk het bepalen van CCP antistoffen (antistoffen gericht tegen een bepaald eiwit wat reeds jaren in gewrichten kan aanwezig zijn vooraleer reumaklachten ontstaan). Evenwel het aan- of afwezig zijn van een reumafactor en/of CCP-antistoffen in het bloed bevestigt geen diagnose of sluit geen diagnose uit.

Bij vermoeden of bevestiging van een diagnose van reumatoïde artritis kan uw arts overwegen om een reumaremmer te starten: Plaquenil® is het voorbeeld van een reumaremmer doch wordt niet alleen bij reumatoïde artritis gebruikt maar ook bv. in de behandeling van lupus en soms ook bij andere auto-immuunziekten waarbij het een rustbrengende invloed zou hebben op het afweersysteem. Evenwel is het gebruik van Plaquenil® in de behandeling van reumatoïde artritis beperkt tot heel milde gevallen van reumatoïde artritis waarbij het effect van Plaquenil tot op heden sterk omstreden blijft en minder en minder als eerstelijns therapie gebruikt wordt.

In verband met de toename van de klachten rondom de menopauze kan het volgende gesteld worden. Bij reumatoïde artritis spelen hormonale factoren een belangrijke rol: 1. reumatoïde artritis komt immers meer voor bij vrouwen dan bij mannen 2. er is een duidelijke positieve invloed van zwangerschap op het verloop van de ontstekingsactiviteit bij vrouwelijke patiënten met reumatoïde artritis. Ook hormonale veranderingen tijdens de menopauze kunnen een duidelijke invloed hebben op het verloop van de ziekte. Evenwel kunnen andere reumatische aandoeningen waaronder type voorbeeld bij uitstek, artrose, ook duidelijk beïnvloed worden door hormonale veranderingen en kunnen gewrichtsklachten meer op de voorgrond komen te staan.

Inzake erfelijkheid bij reumatoïde artritis dient het volgende voor ogen gehouden te worden: bij het ontstaan van reumatoïde artritis spelen genetische factoren een belangrijke rol doch bedoelt men hiermee eerder afwijkingen in het bouwplan van het lichaam. Dit betekent dus niet dat dit overgeërfd is van vader en/of moeder en dient men dus voorzichtig te zijn om te stellen dat wanneer bij een van de ouders reumatoïde artritis is vastgesteld en één van de nakomelingen gewrichtsklachten ontwikkelt, dit niet direct betekent dat men ook reumatoïde artritis heeft. Doch dient bij optreden van gewrichtsklachten bij eerstegraads verwanten van patiënten met reumatoïde artritis bijzondere aandacht verleend te worden voor gewrichtsklachten.

Samenvattend vind ik in uw vraag vele twijfels terug omtrent de oorzaak van uw gewrichtsklachten en wordt terecht de vraag gesteld naar de toekomst toe, waarbij het mijns inziens best is opnieuw uw huisarts/reumatoloog te consulteren om de twijfels weg te werken hetzij de klachten opnieuw te gaan bekijken, evenals de noodzaak tot Plaquenil® in te schatten.

Vraag beantwoord in juli 2007 door Dr. Klaas Vandevyvere, reumatoloog, AZ groeninge

Top