Artritis, osteoartritis en osteoporose zijn niet hetzelfde. Soms worden ze wel eens verward met mekaar maar wie aan één van die aandoeningen lijdt kent het verschil maar al te goed. Maar anderen kunnen toch gemakkelijk de termen door elkaar halen. Eén aspect hebben artrose en osteoporose gemeen en dat is dat ze meer voorkomen bij vrouwen dan bij mannen. Het meest problematische is dat ze chronisch zijn en dat het hier om degeneratieve aandoeningen gaat, waarvoor er geen doeltreffende behandeling bestaat. Er is medicatie die de symptomen kan verbeteren. Bovendien zijn er therapieën die helpen de ontsteking, het verdoofde gevoel en de pijn te verminderen. In dit artikel leggen we de verschillen uit tussen deze drie aandoeningen.

Osteoporose (botontkalking)
Osteoporose betekent letterlijk ‘poreus bot’. Het is een aandoening van het skelet. De botsterkte neemt af doordat het bot langzaam steeds meer botmineralen verliest, vooral kalk. Het gevolg is dat de botten niet meer goed tegen een grote belasting kunnen en snel breken (vooral pols en heup) en inzakken (de ruggenwervels).
Osteoporose komt vooral voor bij ouderen. Ook vrouwen in en na de overgang hebben een vergrote kans. Daarnaast kunnen bepaalde aandoeningen en geneesmiddelen osteoporose veroorzaken.

We onderscheiden:

• primaire osteoporose is het gevolg van het ouder worden of de overgang;
• secundaire osteoporose is het gevolg van bijvoorbeeld een andere ziekte of het gebruik van medicatie. De oorzaak ligt bij secundaire osteoporose dus niet bij het bot, maar ergens anders in of zelfs buiten het lichaam.

Secundaire osteoporose
Er zijn heel veel ziekten die secundaire osteoporose kunnen veroorzaken. Osteoporose komt voornamelijk voor bij vormen van ontstekingsreuma waaronder reumatoïde artritis. Dit komt omdat vooral de ontstekingscellen de kwaliteit van de botten aantasten. Ook langdurig gebruik van bepaalde geneesmiddelen, zoals corticosteroïden die soms worden voorgeschreven bij reumatoïde artritis, verhogen de kans op botontkalking. Osteoporose komt meer voor bij vrouwen. Toch is één op de drie osteoporosepatiënten een man. Mannen hebben veel vaker secundaire osteoporose dan vrouwen.

Bij iedereen die gemakkelijk een bot breekt kan een arts het vermoeden krijgen van osteoporose. Zelfs voordat er fracturen optreden kan osteoporose worden opgespoord, of het vermoeden ervan worden bevestigd door de botmineraaldichtheid te bepalen.

Preventie:

• Beweging: het is zo dat mensen met reumatoïde artritis over het algemeen minder bewegen dan gezonde mensen vanwege pijnklachten, functieverlies en stijfheid. Het gevolg hiervan is dat er minder nieuw bot wordt aangemaakt.
• Deze RA-patiënten komen minder vaak buiten vanwege beperkingen in de beweeglijkheid waardoor de aanmaak van vitamine D minder wordt. Allemaal risicofactoren voor het ontwikkelen van osteoporose.
• Bij patiënten die systemisch corticosteroïden krijgen worden preventief calcium- en vitamine D-supplementen aanbevolen.

Artrose (osteoartritis)
Artrose is een aandoening van het gewrichtskraakbeen waarbij de kwaliteit en de hoeveelheid kraakbeen langzaam afneemt. Het kraakbeen werkt als stootkussen om grote krachten in een gewricht op te vangen. Als het dat niet meer naar behoren doet, moeten de botten dat zelf doen en ontstaan verdikkingen en vervormingen van de uiteinden van de beenderen. Artrose neemt toe met de leeftijd en veroorzaakt op den duur pijn, stijfheid en bewegingsbeperking. Artrose van enkel-, knie- en heupgewrichten kan de mobiliteit in het gedrang brengen.

In de groep van reumatische aandoeningen is artrose de meest voorkomende. Het kraakbeen is een weefsel dat de uiteinden van de botten bedekt. Het zorgt ervoor dat de botten elkaar niet raken bij beweging. Bij artrose zal het kraakbeen zijn kracht en kwaliteit verliezen en dit kan wrijving, pijn en ontsteking veroorzaken. De pijn zal pas verminderen als de persoon gaat liggen of rusten. Spijtig genoeg bestaat er geen medicatie om deze aandoening te behandelen.

Preventie:
Je kan de ontwikkeling van artrose wel vertragen, maar je kan het niet stoppen. Om artrose te vertragen of uit te stellen is het een goed idee om lichte sport te beoefenen en overgewicht te voorkomen. Volg een evenwichtig dieet met veel vitamine C (werkt als basis voor de productie van collageen). Ook mineralen zoals calcium, fosfor, magnesium, silicium en zwavel kunnen enigszins helpen.

Reumatoïde artritis
Reumatoïde artritis (RA) is een chronische auto-immuunziekte waarbij het lichaam zijn eigen cellen aanvalt en pijn en ontsteking veroorzaakt. Hoewel RA een aantal weefsels en organen kan aantasten, waaronder het hart, richt het zich voornamelijk op de gewrichten. De specifieke oorzaak van RA is niet geïdentificeerd, maar een aantal risicofactoren en levensstijlkeuzes kunnen een rol spelen.

In tegenstelling tot de slijtageschade van artrose, treedt reumatoïde artritis op wanneer het immuunsysteem van een persoon per ongeluk weefsels in de longen, darmen en gewrichten aanvalt, wat resulteert in ontsteking en schade die uiteindelijk kan leiden tot chronische pijn, gewrichtsmisvorming en invaliditeit.

Reumatoïde artritis wordt gekenmerkt door een chronische ontsteking van meerdere gewrichten waarbij zowel het kraakbeen als het omliggende bot wordt aangetast. Kenmerkend zijn pijn, stijfheid en zwelling die aanleiding geven tot beperking van de beweeglijkheid. De aandoening begint meestal ter hoogte van de gewrichtjes van handen en voeten. De behandeling is gericht op het afremmen van het ziekteproces, het verlichten van de pijn en het behouden van een zo goed mogelijke beweeglijkheid.

Er bestaan verschillende soorten artritis maar in tegenstelling tot artrose en osteoporose treedt deze aandoening ook op bij kinderen en personen die een actief leven leiden zoals atleten.

Artritis gaat gewoonlijk gepaard met voortdurende en intense pijn. Bij mensen met artrose zal de pijn verminderen als ze aan het rusten zijn, maar bij personen met artritis blijft de pijn voortduren. Hoewel reumatoïde artritis momenteel niet kan worden genezen, kunnen preventieve maatregelen het ontwikkelen van een ziekte vertragen.
 

Bron: RA Liga vzw