Waarom draag jij zo een rare schoen, Moeke? Hoe moest ik aan mijn achtjarige kleindochter uitleggen dat ik geopereerd was aan mijn voet en een hele tijd mijn voet moest beschermen. Ik legde uit dat ik al een hele tijd pijn had aan mijn voetgewrichten. Wat is een gewricht, Moeke?  Hoe moest ik nu aan haar uitleggen wat een gewricht is? Voor mij is een gewricht gewoon PIJN!

Maar ik nam haar mee naar de deur en toonde haar een scharnier. Ik legde haar uit dat een gewricht een plaats is waar twee of meer botten samenkomen en ten opzichte van elkaar bewegen, zoals een scharnier.  De uiteinden van de botten in het gewricht zijn bedekt met een laag kraakbeen. Daarrond ligt het gewrichtskapsel. Dat houdt het gewricht goed omhult en houdt ook de botten bij elkaar. Dat gewrichtskapsel is aan de binnenkant bekleed met een slijmvlies, dat smeerstof aanmaakt dat men gewrichtsvocht heet. En dat vocht zorgt ervoor dat ons gewricht beter kan bewegen.

Heel fier over zoveel uitleg (waar zij niet alles van begrepen had) tekende zij een voet na en ging die versieren. Verwonderd door al wat er rond de voet was, vroeg ik haar waarom zij die zwarte wolkjes had getekend.

“Dat is gewoon de pijn die jij aan je voet voelt.” Dat raakte mij want ze had misschien niet alles begrepen wat ik verteld had maar als geen ander snapte zij de pijn.

Nu jaren later wil ik haar nog meer uitleg geven. Misschien helpt haar dit om binnen een paar jaar een keuze te maken in een verdere studierichting.

Verschillende soorten gewrichten
Wij geven hier enkele voorbeelden van de verschillende gewrichten:

Wat gebeurt er in een gewricht dat aangetast wordt door RA? 
Reumatoïde Artritis tast in de eerste plaats de gewrichten aan en dit begint met ontsteking van het gewrichtsvlies. Dit is de slijmvliesbekleding van gewrichtsholten, peesscheden en slijmbeurzen, die een soepele beweging van het gewricht toelaten. Door de ontsteking gaat het gewrichtsvlies sterk zwellen en zelfs aangroeien tot verschillende centimeters dik in de grote gewrichten. Als gevolg van de ontsteking zal het gewrichtsvlies een grote hoeveelheid gewrichtsvocht of synoviaal vocht afscheiden. Dit vocht bevat veel witte bloedcellen en deze bevatten op hun beurt enzymen(eiwitten) die de weefsels aantasten. De plotse toename van vocht kan het gewricht onder spanning zetten wat veel pijn veroorzaakt.

Wanneer de ontsteking lang aanhoudt dat komt er ontkalking van het bot rond het ontstoken gewricht. Het kraakbeen kan verweken en verdunnen en zelfs volledig verdwijnen. Het bot      kan aangetast worden en eventueel ook uitgevreten worden. Dit noemt men erosies. Het gericht kan instabiel worden, waardoor er misvormingen kunnen voorkomen.

Oorzaken van gewrichtsontstekingen 
Gewrichtsontstekingen hebben veel mogelijke oorzaken. We kunnen ze indelen in traumatische en niet-traumatische vormen.

Traumatische gewrichtsontsteking: ontsteking ten gevolge van een trauma, zoals een val of een verkeerde beweging. Ook als je lange tijd een gewricht overbelast, kan dat als een trauma beschouwd worden.

Niet-traumatische gewrichtsontsteking kunnen we indelen in:

• Infectieuze: een virus of bacterie aanwezig in het gewricht. Infectie door een bacterie is een septische artritis. Een infectie door een virus gaat meestal vanzelf voorbij.     
• Niet-infectieuze vorm: geen virus of bacterie aanwezig, wel:   
  1. auto-immuunaandoeningen (RA, Lupus, Sarcoïdose, Syndroom van Sjören, Sclerodermie, vasculitis …)
  2. gewrichtsontsteking door ophoping van krisallen in het gewricht (jicht)
  3. reumatische aandoeningen die je gewrichten doen ontsteken (Spondoloartritis,Psoriasis artritis, ziekte van Crohn …)
  4. reactieve artritis: je gewricht reageert op een infectie ergens anders in het lichaam (maag-darmontsteking, urineweginfectie…)             

Soms vinden we geen oorzaak.

Hoe kan je zelf gewrichtsontsteking (artritis) erkennen?
Het ontstoken gewricht is:

• gezwollen, warm, pijnlijk, stijf (minder beweeglijk), de huid rond het gewricht is rood.
• Soms is slechts één gewricht aangetast (mono-artritis), soms meerdere (poly-artritis).

Hoe stelt je arts gewrichtsontsteking vast?
Omdat er veel mogelijke oorzaken zijn, is de oorzaak van de gewrichtsontsteking niet altijd van bij het begin duidelijk. De arts zal je eerst uitgebreid vragen stellen. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek. Het verdere onderzoek kan bestaan uit:

• een punctie om vocht uit het gewricht te halen
• een bloedonderzoek
• een urineonderzoek
• een stoelgangstaal
• beeldvorming zoals echografie, röntgenfoto’s of een scan.

Bron: RA Liga vzw