Woordenlijst A-Z

waakzaamheid, bewustwording, bewustzijn
Meer info op raliga.be over: "BEWUSTWORDING" - "BEWUSTZIJN"

een ziekte waarbij het immuunsysteem de eigen lichaamsweefsels aanvalt of zelfs vernietigt, doordat het die volledig of gedeeltelijk als lichaamsvreemd beschouwt.
RA is een auto-immuunziekte. Chronische inflammatoire reumatische aandoeningen hebben met elkaar gemeen dat er iets fout loopt in het afweersysteem, waarbij afweerstoffen of antilichamen zich niet alleen gaan vormen tegen indringers, zoals bacteriën of virussen, maar ook tegen lichaamseigen bestanddelen. Het gaat dan vooral om de synovia, die de binnenbekleding vormen van de gewrichten en door ontstekingsfenomenen abnormaal veel gewrichtsvocht gaan produceren, met als gevolg zwellingen, bewegingsbeperkingen en aantasting van kraakbeen en bot.
Meer info op raliga.be over "AUTO-IMMUUNZIEKTE"

afname van spierweefsel door leeftijd, verkeerd gebruik of ondervoeding.
Meer info op raliga.be over "ATROFIE"

een aandoening aan het kraakbeen in de gewrichten. Het kraakbeen verslechtert en soms verdwijnt het helemaal.
Meer info op raliga.be over: "ARTROSE"

verbindingspunt tussen twee botten, een gewricht. Beweging in het gewricht.

richting aangevende term die betekent: dichterbij of aan de voorzijde van het lichaam.

verandering in de loopwijze om pijn te voorkomen.

geen bewegingsmogelijkheid in een gewricht doordat de botdelen door ziekte aan elkaar vergroeid zijn.

de structuur van het lichaam of de manier waarop dit geconstrueerd is.
Meer info op raliga.be over: “ANATOMIE”    

voorgeschiedenis en relevante omstandigheden met betrekking tot een ziekte of aandoening.
Meer info op raliga.be over: “ANAMNESE”     

flexiecontractuur van het proximale interfalangeaal gewricht en hyperextensie van het distale interfalangeaal gewricht; kan voorkomen bij reumatoïde artritis.
Een Boutonnière deformiteit ontstaat na beschadiging van de strekpees van de vinger. Het stukje strekpees dat bij een Boutonnière deformiteit beschadigd is, heet de ‘centrale slip’. Normaal gesproken kan deze strekpees het middelste kootje van de vinger strekken. Door letsel kan dit niet meer. Naast deze centrale slip zijn er ook nog twee buiten slippen (strekpezen) in de vinger. Deze buitenste slippen strekken het gewricht normaal gesproken tussen de laatste twee kootjes.
Meer info op raliga.be over: "BOUTONNIÈRE"

lymfocyten die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem.

een met vloeistof gevulde ruimte
Meer info op raliga.be over: "CYSTE"

ook crepitus genoemd. Kraken of knetteren tijdens beweging, veroorzaakt door onregelmatigheid van het kraakbeen dat de botuiteinden beschermt. Daardoor wrijven of schuren de structuren tegen elkaar. Beweging van het gewricht gaat gepaard met een voelbaar en hoorbaar gekraak in het gewricht.
Meer info op raliga.be over: "CREPITATIE"

populaire naam, wetenschappelijke term is glucocorticoïden, klasse van medicatie die snelle werking heeft.
Meer info op raliga.be over: "CORTISONE"

contractuur van Dupuytren: Toestand veroorzaakt door verdikking en contractuur van de fascia palmaris. De vingers worden in flexiecontracturen getrokken, eerst bij de metacarpofalangeale gewrichten,  vervolgens  bij de proximale interfalangeale gewrichten. Komt voor bij personen met en zonder artritis. Wordt ook de ziekte van Dupuytren genoemd en is tevens bekend als koetsiershand. Het is een aandoening waarbij zich een harde streng bindweefsel in de handpalm van de ringvinger, middelvinger of pink vormt. De aandoening werd in 1831 door baron Guillaume Dupuytren beschreven. Tot op heden is de oorzaak van de aandoening onbekend.
Een contractuur is een niet normale stand (dwangstand) van een gewricht of lichaamsdeel. Contracturen ontstaan doordat lichaamsdelen langdurig een bepaalde stand hebben zonder enige activiteit.
Meer info op raliga.be over: "DUPUYTREN"

het verschijnsel dat iemand aan meerdere chronische ziektes tegelijk lijdt, andere gezondheids- problemen die ook (of zelfs nog meer dan bij niet RA-patiënten) aandacht nodig hebben. Bijvoorbeeld: cardiovasculaire risico’s, osteoporose (al dan niet cortisone-geïnduceerd).
Meer info op raliga.be over: "COMORBIDITEIT"

een term die gebruikt wordt voor het omzetten van het aminozuur arginine in citrulline. Deze omzetting vindt plaats op aminozuren die al in een eiwit zijn ingebouwd; het is dus een vorm van posttranslationele modificatie van eiwitten.
Meer info op raliga.be over: "CITRULLINERING" - "CITRULLINATIE"

acht polsbotjes, gerangschikt in twee rijen van vier
→proximale rij: scaphoïdeum, lunatum, triqutrum, pisiforme
→distale rij: trapezium, trapezoïdeum, capitatum, hamatum
Meer info op raliga.be over: "CARPAAL"

betrekking hebbend op hart en bloedvaten.
Meer info op raliga.be over: “CARDIOVASCULAIR”

uitstekend bot dat de hiel vormt.

een vorm van extreme magerheid. Cachexie treedt op in de terminale fase van bepaalde chronische aandoeningen zoals kanker, ernstige infectieziekten (tbc, aids, ...), hoge ouderdom e.d.

richtingaangevende term die betekent: verder van het referentiepunt verwijderd. Verder van het aanhechtingspunt van een ledemaat aan de romp van het lichaam of verder van het midden van het lichaam.

in de context van RA: uitstel van 'behandeling', strikt genomen geen uitstelgedrag. Delay is de tijd die verstrijkt tussen het begin van de symptomen en de behandelingsstart, afhankelijk van patiënt-, huisarts- en reumatoloog gerelateerde factoren.
Meer info op raliga.be over "DELAY"

Disease Activity Score = score van ziekteactiviteit. Score van 28 pijnlijke en gezwollen gewrichten met inbegrip van dezelfde gewrichten: schouders, ellebogen, polsen, MCP gewrichten, PIP gewrichten en de knieën. De DAS-score bestaat uit 4 onderdelen: het aantal gezwollen gewrichten; het aantal pijnlijke gewrichten; de mening van de patiënt;de bezinkingssnelheid van het bloed

beweging die de hoek tussen twee botten vergroot.

niet op de normale plaats

dijbeen;  het langste, grootste en sterkste bot van het menselijk lichaam. Het vormt het deel van het been dat loopt van de heup tot de knie. Het woord femur is Latijn voor dij.
Meer info op raliga.vzw over: "FEMUR"

band van fibreus materiaal dat spieren of pezen bedekt of omgeeft. De fascia is gelokaliseerd onder de huid en rond spieren en pezen.
Fascia palmaris: peesblad in de handpalm
Fascia plantaris: peesblad onder de voet
Meer info op raliga.vzw over: "FASCIA"

een natuurlijk voorkomend aminosuiker en wordt soms ingezet als behandelmethode bij artrose omdat in in-vitro-onderzoek en dierexperimenteel onderzoek glucosaminesulfaat in staat blijkt om het kraakbeenstofwisseling te normaliseren, om beschadigd kraakbeen te herstellen en ook lichte ontstekingsremmende eigenschappen blijkt te bezitten. Interventieonderzoek bij mensen naar de effecten van glucosamine bij artrose levert echter wisselende resultaten op. Om deze reden is het geen algemeen geaccepteerde behandelmethode en is het voornamelijk in de alternatieve geneeswijze populair.
Meer info op raliga.vzw over: "GLUCOSAMINE", "KRAAKBEEN"

is de complete genetische samenstelling van een organisme, cel of virus.
Het menselijkgenoomproject (afgekort HGP (van human genome project)) is een programma om de structuur van het menselijke DNA volledig op te helderen, tot op het niveau van de individuele basenparen, en alle menselijke genen te identificeren en te lokaliseren. Bij de aanvang ervan in 1988 leek dit nog haast een utopie; de gebruikte technieken schreden echter zo snel voort dat het nog ruim voor het geplande eindpunt grotendeels af was.

abnormale vochtophoping (in een gewricht).
Meer info op raliga.be over: "VOCHTOPHOPING"

Health Assessment Questionnaire = (VDF: Vragenlijst Dagelijks Functioneren): meet moeilijkheden bij het uitvoeren van activiteiten in het dagelijkse leven en wordt door de patiënt zelf ingevuld. Er zijn acht vragen, met per vraag vier antwoordcategorieën (vragenlijst met 8 onderverdelingen: aankleden, opstaan, eten, stappen, reiken, grijpen, hygiëne, gebruik van handen). De score 0 staat voor ‘zonder moeite’ en score 3 betekent ‘onmogelijk’. Het totaal wordt gedeeld door acht en levert een totaalscore op tussen 0 en 3 (de Functional Disability Index). (lees meer)

verzamelnaam voor al de antistoffen in het bloed. Bij de mens zijn 5 categoriën van afweerstoffen (antistoffen) bekend: IgA, IgG, IgD, IgE en IgM. De klassen IgA, IgG en IgM zijn de drie belangrijkste groepen van afweerstoffen die een rol hebben in de verdediging van de mens tegen infecties. Ze spelen een belangrijke rol bij de interactie tussen T-cellen en B-cellen.
Meer info op raliga.be over "IMMUNOGLOBULINEN"

verzamelnaam voor al de antistoffen in het bloed. Bij de mens zijn 5 categoriën van afweerstoffen (antistoffen) bekend: IgA, IgG, IgD, IgE en IgM. De klassen IgA, IgG en IgM zijn de drie belangrijkste groepen van afweerstoffen die een rol hebben in de verdediging van de mens tegen infecties. Ze spelen een belangrijke rol bij de interactie tussen T-cellen en B-cellen.
Meer info op raliga.be over "IMMUNOGLOBULINEN"

zonder aanwijsbare oorzaak

JIA is een verzamelnaam voor gewrichtsontstekingen bij kinderen, ook wel jeugdreuma genoemd. Er zijn drie hoofdvormen: oligo-articulaire jeugdreuma, poly-articulaire jeugdreuma en systemische jeugdreuma

reactie van de afweer van het lichaam tegen een lichaamsvreemde stof die op een andere lichaamsvreemde stof lijkt.

of dislocatie: toestand waarin de botten die het gewricht vormen geen contact meer met elkaar maken.
Meer info op raliga.be over 'LUXATIE'

of witte bloedcellen (van het oudgrieks, witte cel) zijn cellen met een celkern die zich in het bloed bevinden. Ze maken maar een heel klein deel uit van de cellen in het bloed, op iedere witte bloedcel zijn er vele honderden rode bloedcellen, maar de witte bloedcellen zijn wel een stuk groter. Ze vormen een belangrijk component van het immuunsysteem. Witte bloedcellen spelen ook een rol bij sommige allergische reacties, zoals een type I-allergie. Witte bloedcellen zorgen er tevens voor dat je ziektes voorkomt. Ze hebben gemiddeld een langere levensduur dan de rode bloedcellen.
Meer info op raliga.be over 'LEUKOCYTEN'

de binnenste lagen van de hersenvliezen; de pia mater en de arachnoidea.

afweercel die een belangrijke rol speelt in het ontstekingsproces. Macrofagen verwijderen bv. beschadigde cellen en produceren TNF-alpha. In het weefsel van gewrichten met veel ziekteactiviteit zijn ze in groten getale aanwezig.

ook subcutane noduli - onderhuidse reumaknobbels. Met zwelling gepaard gaande ontsteking onder de huid; kan aan het onderliggende bot gehecht zijn of vrij beweegbaar.
Meer info op raliga.be over: "NODULI"

Het niet goed functioneren van een of meer zenuwen. Is er slechts een enkele zenuw aangedaan, dan spreekt men van mononeuropathie, zijn het er enkele van oligoneuropathie, zijn het er vele dan spreekt men van polyneuropathie.

Cellen met de naam osteoclasten breken bot af, de osteoblasten bouwen bot op.

pinchen = grijpen. Pinch is de greep tussen duim en wijsvinger.
Deze greep is zeer belangrijk om iets te kunnen grijpen of op te rapen…
Meer info op raliga.be over: "GRIP" - "GRIJPTANG"

de wijze waarop een ziekte ontstaat (genesis = ontstaan), ziekteoorzaak, de wijze waarop een ziekte ontstaat

knieschijf; plat driehoekig bot aan het voorste gedeelte van de knie. 

Het uitwendig of inwendig met de hand of handen voelen aan een patiënt als onderdeel van geneeskundig onderzoek. Om de exacte ligging van een letsel te lokaliseren wordt er meestal gepalpeerd naar de aangedane structuur.

het wegblijven of verminderen van ziekteverschijnselen.
Meer info op raliga.be over: "REMISSIE"

Benaming voor bepaalde moleculen, vaak eiwitten, of chemische groepen op het celoppervlak of in het cytoplasma met specifieke bindingseigenschappen voor bepaalde stoffen, zoals hormonen, neurotransmitters, voedingsstoffen, geneesmiddelen en vergiffen, die de ontvankelijkheid van de cel of het organisme bepalen.

Meer info op raliga.be over: RECEPTOR

elastische weefsels die kracht geven om de botten te bewegen.
Meer info op raliga.be over "SPIEREN"

de wetenschap en de techniek betreffende het onderzoek van de door ziekte teweeggebrachte veranderingen in het serum, in het bijzonder van antistoffen.
Meer info op raliga.be over "SEROLOGIE"

Een aandoening waarbij over gans het lichaam granulomen ontstaan. Dit zijn meestal microscopisch kleine ophopingen van cellen, maar ze kunnen uitgroeien tot de grootte van een kippenei. Het is een soort ontsteking van het bindweefsel en kan zich in het hele lichaam voordoen, (overal waar men bindweefsel vindt). Dus ook in levensnoodzakelijke organen.

problemen bij het strekken van een vinger bij nodulaire vergroting in één of meer flexorpezen, meestal ter hoogte van de MCP-kop. De vinger kan tijdelijk of permanent in flexie of extensie geschoten zijn. Als de vergroting door het vernauwde gebied is getrokken, kan deze plotseling loslaten of de vinger op zijn plaats ‘springen’. Treedt op  bij zowel artrose als reumatoïde artritis.
Meer info op raliga.be over "TRIGGER FINGER"

peesontsteking
Meer info op raliga.be over "TENDINITIS"

T-cellen ofwel T-lymfocyten zijn afweercellen, onderdeel van de specifieke cellulaire afweer. Ze zijn specifiek want elke T-cel kan reageren op een specifiek vreemd oppervlak.

Een verzamelnaam voor alle (inwendige) ontstekingen in het oog. Uveïtis-patiënten klagen vaak over een vermindering van het gezichtsvermogen van een of beide ogen. Ze zien wazig, hebben last van zwarte vlekjes of slierten in het beeld. Een aantal mensen kan het licht niet goed verdragen. Soms is het oog pijnlijk en rood. Uveïtis kan heel plotseling beginnen met een pijnlijk, rood oog of zeer geleidelijk met steeds waziger gaan zien. Het kan in één oog voorkomen, afwisselend in één van beide ogen of in beide.

Vlaams Agentschap voor personen met een handicap (VAPH): wil de participatie, integratie en gelijkheid van kansen van personen met een handicap bevorderen in alle domeinen van het maatschappelijk leven.

(RA en zwangerschap) omdat Leflunomide lang in het lichaam blijft, moet de patiënt 10 dagen een welbepaald medicament innemen om de Leflunomide 'uit het lichaam te wassen'.
Leflunomide wordt gebruikt voor de behandeling van volwassen patiënten met actieve reumatoïde artritis of actieve artritis psoriatica. Leflunomide stopt de activering en uitbreiding van de cellen die verantwoordelijk zijn voor de ontsteking.
Meer info op raliga.be over "LEFLUNOMIDE"

verhoogd cholesterol en-of vetgehalte van het bloed

zwanenhalsmisvormingVervormde positie van de vinger, waarbij het gewricht dat zich het dichtst bij de vingertop bevindt permanent naar de handpalm is gebogen, terwijl de dichtstbijzijnde verbinding met de palm ervan weggebogen is (DIP-flexie met PIP hyperextensie). Het wordt vaak veroorzaakt door verwonding of ontstekingsaandoeningen zoals reumatoïde artritis.
Meer info op raliga.be over: "ZWANENHALSMISVORMING"